حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

408

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

نمودند از أداى خراج ، و پس از آن چند سال ديكر ، تا مستعين مفلح تركى را بفرستاد ، تا كشش « 1 » كرد و مال بسيار جمع كرد . پس از آن در خلافت معتمد « 2 » ، مدّت چند سال عصيان كردند ، و مادرانى « 3 » را - كه كاتب اتكوتكين « 4 » بود - منع كردند از آنك در شهر آيد ، تا آنكاه كه بر ايشان ظفر يافت ، و خراج هفت ساله جمع كرد . پس همچنان نافرمانى كردند در خلافت معتضد « 5 » ، و عاملان او را غارت كردند ، پس معتضد ، ابراهيم كيلغ « 6 » را بفرستاد ، تا در ميانهء ايشان كشش كرد ، و بعضى را بكشت ، و بعضى را ببرده فرا كرفت ، و بعضى را از خانمان « 7 » آواره ) « 8 » كردانيد .

--> سال 252 هجرى به خلافت رسيد ، و در رجب سال 255 هجرى خود را از خلافت خلع نمود ، و چند روز پس از آن نيز به هلاكت رسيد . ( 1 ) . كشش : كوشش و سعى و تلاش . ( 2 ) . احمد بن جعفر المتوكل ، المعتمد على اللّه عباسى ، از رجب سال 255 هجرى لغايت رجب سال 279 هجرى خليفه بود . ( 3 ) . اين لقب كه از آن چند تن از يك خانواده كاتب دار الخلافة بودند ، و در تاريخ طبرى ، حوادث سال 276 هجرى اين نام ( الماذرائى ) ضبط شده است . ( 4 ) . در نسخه اصل اين نام ( اتكوتكين ) و ( ادكوتكين ) و در نسخه چاپى ( ازكوتكين ) ضبط شده ، و در تاريخ طبرى ، حوادث سال 276 هجرى ( اذكوتكين ) ضبط شده است ، و او متولى امور خراج در دوره خلافت المعتمد على اللّه عباسى بود . ( 5 ) . ابو العباس احمد بن طلحه المعتضد باللّه ، چهاردهمين خليفه عباسى ، كه از رجب سال 279 هجرى لغايت ربيع الاول سال 289 هجرى خليفه بود . ( 6 ) . در تمامى نسخه‌ها اين نام ( كيلغ ) ضبط شده كه ظاهرا خطاست ، و صحيح آن ( كيغلغ ) است ، و ابراهيم كيغلغ و برادرش أبرون كيغلغ دو تن از فرماندهان ترك نژاد لشكر المعتضد باللّه و المكتفى باللّه عباسى بودند ، ابرون كه در معيّت اكرتمش تركى در رى بود بر اثر شورش مردم بدست محمد بن هارون در رجب سال 289 هجرى كشته شد . ( نگاه كنيد به : تاريخ طبرى : حوادث سال 289 ه ) . ( 7 ) . در نسخهء چاپى : خان و مان . ( 8 ) . پايان افتادگى نسخة اصل .