حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
388
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
پس همه جمع شدند كه جهبذى اختيار كنند ، و ضماننامهء او بنفس و بمال با امير المؤمنين باز دهند ، و بعد از آن از على بن محمّد درخواه كردند ، كه هر آنچ در اين سال از خراج استخراج كرده شود بفرمايد ، تا بدست من فرود آرند ، تا بتمامى بقبض و تصرّف من آيد ، و مصحّح كردد ، و بعد از آن ببيت المال ، و به حضرت خليفه نقل كنند ، يا در اخراجات و نفقات مصلحتهآىء خود بدستوراتها « 1 » ، و براتهاى علىّ بن محمّد ، يا كسى كه قآئم مقام او باشد ، صرف و خرج كرده شود . و من نيز درخواه كردم از علىّ بن محمّد ، كه در كردن من اندازد ، و به من مفوّض « 2 » نمايد ، و رجوع كند آنج ارباب خراج بقم اختيار نمودهاند از براى او ، مرا ضامن و صاحب عهده كرداند بذانك من قيام نمايم و بايستم ، و مال خراج سنهء عشر « 3 » ، و بقايآىء ما قبل آن ، بتمامى بقبض و تصرّف خود آرم « 4 » ، و مؤدّيان و اهل خراج را بر رسومها و عادتهآء صحيحه ، كه در ميان ايشان جارى و مشهور و معروف بود ، از كذاردن و رسانيدن كسور ، و كفايت سلطانيّه ، و اجرة جهبذ ، و عقد وزن بر عادت عمّال پيشين مقرّر دارم ، و هيچ چيز بر آن زياده نكنم ، و طريقهء سآئر جهابذه با ايشان سپرم ، و هيچ يكى را ازيشان در وزن و عقد حيف و ميل روا ندارم ، و با ايشان جز به معامله و عدالت و نصفت زندكانى نكنم ، و بهر وقتى و ساعتى كه بعضى از اموال خراج به من فرود آورند ، جهت ايشان بدان برات بنويسم ، در حضور و مجلس كاتب روزنامج ، كه از قبل أهل خراج اختيار كرده باشند ، تا بر جهابذه مشرف و ناظر باشد ، و آن ساعت و روز در آن برات ياد كنم ، در هر ماهى آنج در روزهآىء آن فرود آورده باشند ، و كاتب روزنامج آن را ثبت نموده ، و مفصّل نوشته باشد ، جمع نمايم و
--> ( 1 ) . در نسخهء چاپى : بدستور آنها . ( 2 ) . مفوّض : تفويضكردن و حوالهدادن . ( 3 ) . سال 10 كه مقصود 310 هجرى است ، كه معمولا هنگام تكرار آن از ذكر صدگان چشم پوشى مىشود . ( 4 ) . در نسخهء چاپى : آورم .