حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

379

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

اين وظيفه و كسور و هدايا بأجمعها « 1 » أمر كرد . و جون او وفات يافت ، ديكر باره اعاده كردند و بأسر « 2 » كرفتند ، بر رسم و دستور پيشين . مهتدى كفت : رحم اللّه عمر بن عبد العزيز ، خذاى بر عمر بن عبد العزيز رحمت كناد ، چه همه چيز از اقوال و افعال و سير « 3 » او نيكو و پسنديده و مستحسن بوده است . بعد از آن كفت كه : مقدار اين كسور چند است ؟ كفت : بهر هزار دينار بيست و پنج دينار ، كه « 4 » در روانه كردن خراج به بيت المال خرج « 5 » كرده‌اند ، و در مصلحتهاى آن صرف كرده‌اند . پس مهتدى كفت : معاذ اللّه ، پناه مىكيرم بخذا از آنك من بجور حكم كنم ، و اين نفقه « 6 » و اخراجات « 7 » نه از مال خراج واجبست ، و نه از مال ايشان . و بحقيقت و راستى به من رسيده است ، كه بكسرى ابرويز « 8 » باز نمودند و بعرض او رسانيدند ، كه صاحب « 9 » اهواز زياده بر هفت هزار درهم كفايت « 10 » كرده است ، و جمع و ضبط نموده ، و ببيت المال فرود آورده . چون كسرى اين بشنيد ، توقيع « 11 » و نشان فرمود بباز كردانيدن اين مال بأجمعها بر قوم و ارباب خراج ، و فرمود كه :

--> ( 1 ) . باجمعها : بتمامى . ( 2 ) . بطور كامل . ( 3 ) . سير : جمع سيرهء ، روش . ( 4 ) . تا آخر جمله ، در نسخه ( 2 ) و ( 3 ) نيامده است . ( 5 ) . در تمامى نسخه‌ها با ضبط « خراج » آمده است ، كه احتمالا صحيح آن « خرج » بايد باشد . ( 6 ) . هزينه . ( 7 ) . اخراجات : جمع خرج . ( 8 ) . كسرى ابرويز : معرّب خسرو پرويز . ( 9 ) . صاحب اهواز : والى اهواز . ( 10 ) . يعنى صاحب اهواز ، زياده بر هفت هزار درهم را خراج مناسبى براى ولايت خود دانسته است . ( 11 ) . توقيع : امضاء ، كناية از صدور حكم .