حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

279

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

سليم « 1 » ، از صفوان بن يحيى بيّاع سابورى « 2 » ، كه او كفت : « من روزى در صحبت امام ابى الحسن علىّ بن أبى طالب « 3 » نشسته بودم ، ذكر قم و أهل قم ، و ميل‌كردن ايشان با محمّد مهدى عليه السّلم مىكردند . امام أبى الحسن بر ايشان ترحّم فرستاد ، و كفت : رضى اللّه عنهم . يعنى : خذا از ايشان راضى باد . بعد از آن فرمود كه : بهشت را هشت در است ، و يكدر آن با قم است ، و اهل قم كزيدكان شيعت مااند ، به نسبت با شيعيان ديكر شهرها ، حقّ سبحانه و تعالى محبّت و ولايت ما در طينت ايشان سرشته است ، و وجود ايشان مستقر و قراركاه آن كردانيده » « 4 » . و ايضا : روايت كنند از بعضى اصحاب ما ، كه فرمودند كه : « روزى ما در حضرت أبى عبد اللّه نشسته بوديم ، اين آيت بر خواند كه : فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَيْكُمْ عِباداً لَنا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجاسُوا خِلالَ

--> ( 1 ) . در « بحار الانوار : 57 / 216 » آمده است : محمد الربيع ، عن صفوان بن يحيى بيّاع السابرى . ( 2 ) . در نسخهء اصل نام اين راوى اين گونه ضبط شده : ( صفوان بن يحيى بن بياع سابورى ) كه در اين نام كلمه ( بن ) دوم زيادى است ، همچنانكه ضبط ( سابورى ) نادرست است ، و صحيح آن ( سابرى ) مىباشد كه نام نوعى پارچه بافتنى بوده است ، و ( بيّاع سابورى ) يعنى فروشنده آن . ( 3 ) . در حاشيه نسخهء چاپى مصحح آية اللّه شبيرى آمده است : اين عبارت مراد بدون شك أبو الحسن على بن موسى الرضا عليه السلام مىباشد ، زيرا صفوان بن يحيى از اصحاب حضرت رضا است نه حضرت أمير عليهما السلام . و ظاهرا على بن أبى طالب مصحّف آنست . و احتمال اين كه كلمه ( بن أبى طالب ) از باب انتساب بجدّ أعلى باشد بسيار مستبعد به نظر مىرسد ، اگر چه انتساب بجدّ اختصارا - نظير محمد بن بابويه - شايع است ، ولى تاكنون تعبير از حضرت رضا ، بعلىّ بن أبى طالب معهود نبوده ، و باحتمال بسيار بعيد مراد از أبو الحسن على بن أبى طالب عليه السلام حضرت امير المؤمنين است ، و واسطه بين صفوان بن يحيى و آن حضرت ساقط شده . علاوه بر آن ، ( على بن أبى طالب ) در « بحار الانوار : 57 / 216 » مذكور نمىباشد . ( 4 ) . اين روايت راى علّامه مجلسى در « بحار الانوار : 60 / 216 » به همين سند ، به نقل از تاريخ قم آورده است .