حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

277

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

و امير المؤمنين على عليه السّلم ، در خطبهء كه از بصره بيرون آمده است ، آن را در آن حالت خوانده - بعد از واقع‌شدن جنك جمل - در ذكر حربها و جنكها « 1 » ، در آن خطبه ياد كرده است كه : « حسنى صاحب طبرستان خروج كند ، با كثرتى و غلبهء ، و انبوهى از سواران و پيادكان ، و تا به نيسابور بيايد ، و آن را فتح كند ، و اموال آن قسمت نمايد ، و پس از آنجا بجانب اصفاهان توجه نمايد ، و آيد تا بقم ، و زود باشد كه او را با اهل قم واقعهء عظيم دست دهد ، كه در آن واقعه خلقى بسيار كشته شود ، و هلاكت و شكست بر اهل قم بود ، پس اهل قم پشت بر كنند و هزيمت نمايند ، پس فرزندان و زنان ايشانرا ببرده ببرند ، و منزلهآى ايشان غارت كنند ، و سراهآى ايشانرا خراب كردانند ، و مردم قم پناه دهند با كوهى كه آن را وراردهار كويند ، و حسنى چهل روز به شهر ايشان بباشد ، و از ايشان بيست مرد را بكشد ، و دو مرد از ايشان بر كرج بر دار كند » « 2 » ، مضى هذا « 3 » . ديكر : على بن عيسى ، حديث كند از ايّوب بن يحيى بن جندل « 4 » ، از [ أبى ] « 5 » حسن اوّل عليه السّلم ، كه او فرمود كه :

--> روايت كرده است . ( 1 ) . اين گونه خطبه‌هاى امير المؤمنين عليه السلام ، كه در آن حضرت از وقايع و حوادث آينده خبر مىداد ، به نام ( ملاحم ) شهرت دارد ، چنان كه علّامه مجلسى در « بحار الانوار : 60 / 215 » از اين روايت با تعبير ( و في خطبة الملاحم لأمير المؤمنين عليه السلام ) ياد مىكند . ( 2 ) . اين روايت را علّامه مجلسى در « بحار الانوار : 60 / 215 » به همين سند به نقل از تاريخ قم روايت كرده است . ( 3 ) . جمله ( مضى هذا ) به معناى آن است كه اين گفتار پيشتر گذشت ، كه ظاهرا در اينجا بى معناست ، زيرا پيشتر اين روايت نيامده است . ( 4 ) . در « بحار الانوار : 57 / 216 » : يحيى الجندل . ( 5 ) . در تمام نسخه‌ها : « حسن اول » ضبط شده كه خطاست ، و بايد ( أبى الحسن اول ) بوده باشد ،