حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
262
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
و ايشانرا با فسق و فجور خواند . پس كفتم : اى جبرئيل مرا بنزديك او بر . جبرئيل عليه السّلم مرا بنزديك او برد ، به كمتر از درفشيدن برقى ؛ و گفتم او را كه : اى ملعون برخيز ، و با طائفهء مرجيهء « 1 » ملحده مشاركت كن در زنان و مآلهاى ايشان ، كه اهل قم شيعهء من ، و شيعه وصىّ و پسر عمّ من على بن ابى طالباند ، عليه الصلاة و السّلم » « 2 » . ديكر : محمد بن أبى الحسين بن أبى الخطّاب « 3 » ، روايت مىكند از محمد بن الحسن الحضرمى « 4 » ، و او از محمد بن بهلول ، أبى سلم « 5 » عبدى ، و او روايت مىكند از أبى
--> ( 1 ) . مرجثه : يكى از فرقههاى كلامى اسلام است ، كه در قرون نخستين فعاليت فراوانى داشتهاند ، و برخى اصول آن را ساخته و پرداخته معاويه دانستهاند ، بنابر اعتقاد مرجثه و اهل الارجاء ، هيچ مسلمان گناهكار و فاسقى را نمىتوان بخاطر افعال ناشايست و كفرآور ، فاسق يا كافر يا مرتد ناميد ، و او را مستوجب لعن و نفرين دانست ، زيرا حكم فسق و كفر متعلق به پروردگار است ، و اوست كه بايد در روز قيامت چنين حكمى را بر مردم براند ، از اين رو مسلمان اگر چه مرتكب بزرگترين گناهان و جنايتها گردند ( نظير معاويه و يزيد و حجّاج و ديگر خلفاى ستمكار ) همچنان مسلمان شمرده مىشوند ، و از حرمت و عدالت برخوردار بوده ، و كسى حق غيبت و لعن و نفرين يا مبارزه با او را ندارد ، و او حق امامت را نيز دارد . ( 2 ) . اين روايت را علّامه مجلسى رحمه اللّه به همين سند در « بحار الانوار : 60 / 218 » به نقل از تاريخ قم آورده است . ( 3 ) . در « بحار الانوار : 57 / 218 » نام اين راوى محمد بن الحسين بن أبى الخطاب ضبط شده است ، و ظاهرا كلمه « أبى » اول زياد است . ( 4 ) . در نسخهء چاپى مصحح آية اللّه شبيرى زنجانى آمده : محمد بن الحسن الحضرمى را در كتب رجال نيافتم ، و شايد مصحف حسن بن محمد حضرمى باشد . در « كافى ج 2 / ص 253 » چنين آمده است : « محمد بن المثنى الحضرمى عن محمد بن بهلول بن مسلم العبدى » و در ص 255 : ( محمد بن يحيى [ الخثعمى ] ، عن محمد بن بهلول العبدى ، قال : سمعت ابا عبد اللّه ( ع ) . . . ) بعيد نيست كه « الحسن » تصحيف « يحيى » يا « المثنى » باشد . ( 5 ) . در نسخهء اصل : ( سلم ) ضبط شده ، ولى با توجه به سندى كه در پاورقى قبل گذشت ، احتمالا