مائتين « 1 » بكرفت ، و فتح كرد ، و باروى آن خراب كرد ، و آتشكذه را زير و زبر كردانيد ، و آتش را بنشاند ، و از آن باز آن آتش و آن آتشكذه باطل كشت ، و ديكر آنجا آتش‌كذه نبود » . حكايت همدانى تا اينجا بود . و نيز كويند كه : مسلمانان در زمان خلافت عبد الملك [ بن ] مروان « 2 » ، و والى و حاكم شدن حجّاج بن يوسف « 3 » بر عراقين « 4 » ، بر اهل اين ديه خروج كردند ، و با ايشان محاربه « 5 » كردند ، و اين ديه را مسخّر كردانيدند ، و در آتشكذه بكندند ، و آن دو مصراع « 6 » بودند از طلا ، و آن را بركندند ، و به پيش حجّاج بردند ، و حجّاج آن را بمكّه فرستاد تا بر در كعبه درآويختند . و اللّه أعلم . و امّا آتش مهرين : - كه بناحيت قم بوده است - بهرام جور سورين قمّى را بفرمود تا آن را بخوزان نقل كرد ، چنانج ما در فصل ششم ، آنجا كه بحث خوزان كرديم ياد كرديم . و امّا آتش بشتاسف : چنين كويند ، كه : آن آتش ، آتشى است كه بنيمور « 7 » ، بناحيت انار بوده است .

--> ( 1 ) . سال 288 هجرى . ( 2 ) . چهارمين خليفه اموى ( از تيره مروانى ) ، در رمضان سال 65 هجرى به خلافت رسيد ، و در روز 14 شوال سال 86 هجرى به هلاكت رسيد ، و مدت خلافت او بيست و يك سال و اندى بود . ( 3 ) . حجاج بن يوسف ثقفى در نيمه سال 75 هجرى ، پس از مرگ والى عراق بشر بن مروان ( برادر عبد الملك بن مروان ) به ولايت عراق منصوب گرديد ، و تا هنگام مرگ در سال 95 هجرى - در دوره خلافت وليد بن عبد الملك بن مروان - به مدت 20 سال بر عراق حكومت راند . ( 4 ) . مقصود از عراقين دو شهر كوفه ( در ميانه عراق ) و بصره ( در جنوب عراق ) مىباشد ، كه دو شهر مهم عراق آن دوران بشمار مىرفته ، و به هر كدام به تنهايى عراق مىگفتند . ( 5 ) . حرب و محاربه : جنگيدن . ( 6 ) . مصراع : لنگه . در حاشيه نسخه اصل و به خط كاتب نسخه آمده است : به زبان قمى : دوبران . ( 7 ) . يكى از روستاهاى حاشيه رودخانه انار در جنوب شهر قم ، در نزديكى شهر محلات ، و