در شهر قم و پيرامون آن ، كه قسمت اعظم آنها صحيح النسب ، و از لحاظ تاريخى ثابت مىباشد ، دليلى بر اين گفتار است . و تا آن جايى كه نگارنده جستجو نموده ، هيچ شهرى در جهان اسلام در تعداد بقعه امامزادگان علوى ، از لحاظ كميت و كيفيت و صحت نسبت ، و ثبت تاريخى مدفن و بقعه ، و تنوع تيره‌هاى آنان با قم برابرى نمىكند . حسن بن محمد بن حسن قمى در كتاب تاريخ قم ، يكى از پنج باب كتاب خود را به هجرت اين جمع عظيم از سادات علوى به قم اختصاص داده است ، و در آن بخش به تفصيل درباره نسب يكايك آنان ، و فرزندان دختر و پسر ، و سلسله نوادگان و تبار آنان ، و در نهايت فوت و مدفن آنها پرداخته است . برجسته‌ترين و سرآمد اين امام‌زادگان عظيم الشأن دو تن مىباشند : نخست : فاطمه بنت موسى بن جعفر عليهم السلام مىباشد ، كه داستان سفر اين بانوى بزرگوار از مدينه به سمت خراسان ، و ورود ايشان به قم ، و رفتار مردمان قم در پيشواز او ، و سپس وفات و مدفن او ، در كتاب تاريخ قم به تفصيل آمده است . دوم : على بن جعفر عريضى ، فرزند امام جعفر صادق عليه السلام مىباشد ( بنا بر اين روايت كه او فرزند بلا واسطه امام صادق عليه السلام بوده باشد نه نواده او ) ، كه مدتها در قم سكونت گزيد ، و بنا به روايت مؤرخين او نخستين كسى است كه احاديث و روايات مشايخ كوفيان را به قم آورده و روايت نمود . اين دو نمونه دليل آشكارى است بر گفتار سابق الذكر . درباره تاريخ دقيق پايه‌ريزى حوزه دينى قم ، گزارش مستندى در دست نمىباشد . و تاريخ قم به رغم گستردگى اطلاعات آن ، بدين موضوع اشاره‌اى ننموده است ، و تنها در سه باب شانزدهم و هفدهم و هيجدهم ( آن گونه كه در فهرست ابواب كتاب تاريخ قم در آغاز كتاب آمده است ، و گرنه اين بابها از بخشهاى مفقود يا نانوشتهء تاريخ قم به شمار مىرود ) قصد داشته به ترتيب سه گروه از اهل علم را معرفى نمايد ، كه نخستين آنان فقيهان و محدثّين مىباشند ؛ حسن بن محمد بن حسن قمى ، مىگويد :