و بعضى ديكر كويند كه : سجاران و ابرستجان ، فيران بن ويسيان « 1 » ، وزير افراسياب بنا كرده است ، در آن تاريخ كه افراسياب بر ايران‌شهر غلبه كرد . و اين هر دو ديه ، قديمترين بناهآىء ناحيت كبوده دشت « 2 » اند ، و بر آن كوه كه نزديك سجاران و ابرستجان است ، قلعه‌اى است كهنه ، حصين « 3 » ، محكم . مزدجان : آن را مردى از عجم بنا كرده است ، و بندهء را از بندكان خود نام او مزده ، بر عمارت و بنآى آن موكّل كردانيد . پس مزده « 4 » ديه و شهر مزدجانرا بنا كرد ، و بنام خود باز خواند . و بذان ديه جوئى از وادىء قم بركرفت ، و آب بذان روانه كرد ، و آن جوىء را به نام خواجه‌اش « 5 » بنا كرد ، و نام خواجهء او ، [ خربنده بود ] « 6 » . بندهء خود را كفت كه : چه كردى ؟ مزده كفت كه : شهر را بنام خود بنا كردم ، و جوئى را بنام تو ، و هيچ چيز را بقا و حيوة نيست الّا به آب ، چنانج حقّ سبحانه و تعالى مىفرمايد كه : وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ « 7 » .

--> ( 1 ) . در نسخة ( 2 ) و ( 3 ) : دليسيان . ( 2 ) . ظاهرا نام كهن دشت جمكران ، كه تنها از سمت جنوب در ميان رشته كوههاى قهستان قم محصور است ، كبوده دشت بوده است ، و سجاران و ابرستجان و جز اينها روستاهاى پراكنده در اين طسوج و ناحيه بوده‌اند . ( 3 ) . استوار و محكم . امروزه اثرى از اين قلعه نمىباشد ، تنها بر روى يكى از اين رشته كوهها كه به « كوه خضر » شهرت دارد جايگاهى است منسوب به حضرت خضر عليه السلام كه ساختمان آن جديد الاحداث است ، و در سفرنامه‌هاى دوره قاجارى از آن ياد شده است ، دور نمىباشد كه قلعه كهن بعدها جايگاه عبادت و خلوت گزينى جمعى از پرهيزكاران شده باشد . گر چه در ادامه شرقى و جنوبى رشته كوههاى جنوب جمكران آثار قلاع ديده مىشود . ( 4 ) . در أصل : فرده . ( 5 ) . سرور و آقا . ( 6 ) . در تمام نسخ بياض است ، مگر در نسخة ( 2 ) كه نام او خربنده آمده است . ( 7 ) . سوره انبياء : آيه 30 .