[ ذكر نهر قورج ] « ذكر نهرى كه آن را قورج « 1 » كويند - بعضى كنده - كه از وادى قم بركرفته‌اند ، با جانب قريهء برزآباد « 2 » ، و ناحيت سراجه ، و غير آن » آن جوئى را مالك بن سعد از براى قريهء برزآباد استحداث كرده است ، و پس از آن أرباب ناحيت سراجه در آن شريك شدند ، و آن آب را از وادىء قم فرا كرفتند ، [ به ] آنجا كه درب سهلويه « 3 » است ، و آنجا كه پشتهآىء سعدآباد است مىرود « 4 » .

--> ( 1 ) . قورج ( ؟ ) در منابع جغرافيايى قم يادى از اين رود نيامده ، و احتمال مىرود ( قورج ) تصحيف ( كرج ) بوده باشد ، كه نام آن در « قم‌نامه : كتابچه تفصيل حالات و املاك و مستغلات و قنوات و بلوكات دار الايمان قم : ص 96 » اين گونه آمده است : ( مزرعه كرج . . . مشروب از رودخانه نهر كرج ) . كه هر دو در مشرق شهر قم و زمينهاى ميان قم و كاشان واقع است . ( 2 ) . برزآباد ( ؟ ) در منابع جغرافيايى قم يادى از موقعيت جغرافيايى آن نيامده است . تنها در « قم نامه : كتابچه حالات و كيفيت بلده و بلوكات و مزارع دار المؤمنين كاشان : ص 293 » از مزرعه برزآباد ياد شده كه در محدوده زمينهاى كاشان مىباشد . ( 3 ) . سهلويه همان سهل بن على بن سهل بن يسع اشعرى است ، كه از اعيان و بزرگان و متمكنين قم در آن دوره بوده است ، محدوده مسكونى او يكى از مناطق مشهور قم در قرن دوم هجرى بشمار مىرفته است ، و بنا به نوشته تاريخ قم در باب ( ذكر طرق قم ) يكى از هفت دروازه قم به نام درب سهلويه بن علىّ بوده است كه از آنجا به سمت ساوه مىرفته‌اند ، اين درب در قسمت شرقى شهر قم و در نزديكى رودخانه ، نزديك پشته‌هاى سعدآباد گمر بوده است ، كه احتمالا در محدوده بازار كنونى قم قرار داشته است ، علاوه بر اين سهلويه سازنده يكى از بزرگترين پلها و قنطره‌هاى چهارگانه قم مىباشد كه به نوشته تاريخ قم در باب ( ذكر قنطره‌هاى قم ) داراى يازده طاق بوده است ، اين پل احتمالا در همان مسير درب ساوه و در جايگاه كنونى پل عليخانى برقرار بوده ، او همچنين برپاكننده مسجدى بوده است كه به نام او شهرت داشته ، كه در ميدان اليسع ( يكى از ميادين قم ) كه احتمالا اين مسجد و ميدان در همان محدوده سابق الذكر مىبايد باشد ، به نوشته تاريخ قم مثال گز و ذراعى كه هارون الرشيد براى اندازه‌گيرى ضيعه‌هاى قم فرستاد ، و به ذراع رشيديّه مشهور بود ، بر ديوار يا ستون اين مسجد قرار داشت ، كه اين نشان از اهميت و موقعيت مسجد و سازنده آن دارد . ( 4 ) . موقعيت اين جوى را مىتوان اين گونه تصوير كرد كه اين جوى پس از انشعاب از رودخانه