حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

122

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

كميدان فرود مىآمدند ، در سرآئى كه معروفست بولد يزدانفاذار . و پس از آن بمزدجان « 1 » در سرآئى كه معروفست بشاهجان . پس از آن به كميدان در سرآئى كه معروفست بشعيب بن عبد اللّه أشعرى ، و از جآئى ديكر « 2 » كه فراپيش ناحيت جمكران است ، در سرآئى كه معروفست قديما « 3 » بسرآىء مؤبدان ، پس از آن به قريهء ويدستان « 4 » . و روايتست كه : « بعضى از ولاة قم ، ببراوستان « 5 » نزول كردند ، پس از آن در شهر

--> ( 1 ) . يا مزديجان ، يكى از شش آبادى تشكيل‌دهنده شهر قم كهن ، كه در غرب رودخانه و در جنوب غربى كميدان قرار داشته است ، و اكنون جزء شهر شده ، در آنجا آتشكده‌اى كهنه و ديرينه بود كه درى از طلا داشت و در سال 288 هجرى به دست بيرون ترك أمير قم ويران گرديد ، ( تاريخ قم : فصل 7 ، مختصر البلدان ابن فقيه : 247 ) ، اين منطقه امروزه به نام محله شاه جعفر معروف است كه از نوادگان امام كاظم عليه السلام مىباشد . ( 2 ) . يعنى از ديگر جاهاى پيرامون شهر كه ولات و حكّام در آن فرود آمدند ، منطقه‌اى بوده است در جنوب شرقى قم ، و ميان بخش شرقى شهر قم و بخش جمكران . ( 3 ) . يعنى از ديرباز به سراى موبدان مشهور بوده است ، و موبد نام عالم و داناى زرتشتيان است ، و با توجه به اين كه جمكران پيش از اسلام سكونتگاه مردم بوده ، و داراى آتشكده‌اى بوده است ، از اين رو طبيعى است كه در نزديكى آن خانه و سراى عالمان زرتشتى قرار داشته باشد ، و نگارنده در سال 1365 شمسى در يك كيلومترى جنوب غربى مسجد جمكران و در نزديكى كوههاى آن منطقه باقيمانده ستونهاى آتشكده‌اى كهن را ميان كشتزار ديدم ، كه نزد روستائيان و كشاورزان به نام ستونهاى گبرى مشهور بود . ( 4 ) . يكى از روستاهاى ناحيه جمكران ، در تاريخ قم در ( فصل ششم : در ذكر رستاقهاى قم ) آمده است : ( اول ديه كه بذين ناحيت بنا كردند جمكران است . . . بعد از آن موضعى ديگر كه بذان بنا نهادند ، ويدستان است ، و آن موضع بيشه‌اى بوده است پر از درخت بيد ، درختهاى آن ببريدند ، و در موضع آن بنا نهادند ، و بذان سبب آن را ويدستان نام كردند ) . ( 5 ) . براوستان يكى از روستاهاى كهن دشت قم بشمار مىرود ، و تا سالهاى أخير خرابه‌هاى آن به صورت چند تپه باستانى برقرار بود ، اين روستا در مشرق قم و در ميانه دو منطقه بقعه على بن جعفر عليه السلام و مسجد جمكران قرار دارد ، و در آن بقعه امام‌زاده شاه جعفر غريب