سنه خمس و ستّين و مائتين هجريّه « 1 » ، مسجد جامع بر بيرون شهر بنا نهاد « 2 » ، و منبر از

--> در سلسله اسناد روايات اصول كافى آمده است ، ليكن ترجمه‌اى از او در كتب رجال و تراجم نيامده است ، اما از نوشته تاريخ قم برمىآيد كه او از بزرگان و اعيان و اشراف قم در دوره خود بوده ، و از موقعيت و جايگاه والايى در ميان مردم قم برخوردار بوده است ، بويژه آن كه در سال 265 هجرى اقدام به ساختن مسجد جامع قم ( احتمالا مسجد جمعه كنونى در محله دروازه رى قم ) نمود ، كه خود نشان از تمكن مالى ، و نفوذ اجتماعى ، و اعتبار ديوانى نزد والى و حاكم عباسى دارد ، و چنين شخصيتى با اين موقعيت و مكانت ، كه در سالهاى پيش و پس از غيبت صغرى مىزيسته ، بىترديد در ارتباط با امامان معصوم مقيم در سامراء - يعنى امام هادى و امام عسكرى و امام زمان عليهم السلام - بوده ، و در مسائل جانشينى امام نيز مورد نظر و مشورت قرار گرفته است ، و شاهد بر اين گفتار روايتى است كه شيخ كلينى رحمه اللّه در ( باب مولد الصاحب عليه السلام ) در كتاب اصول كافي نقل مىفرمايد ، در اين روايت گرچه كنيه حسين بن على ابن آدم ، أبو صدّام و أبو الصّدام ضبط شده است ، ليكن ظاهرا بقرائنى كه در روايت وجود دارد مقصود همان أبو الصّديم است ، و احتمالا ضبط أبو صدام صحيحتر باشد ، زيرا تصغير نام بزرگان خلاف معمول است . در اين روايت آمده است : « على بن محمد ، عن سعد بن عبد اللّه ، قال : إنّ الحسن بن نضر و أبا صدّام و جماعة تكلّموا بعد مضيّ أبو محمد عليه السلام فيما أبدى الوكلاء ، و أرادوا الفحص ، فجاء الحسن بن نضر الى أبى صدّام ، فقال : إنّى اريد الحجّ ، فقال له أبو صدّام : أخرّه هذه السّنة . . . » ، همچنين در واقعه اخراج محمد بن موسى بن محمد بن على الرضا معروف به مبرقع از قم به كاشان ( كه تفصيل اين واقعه در تاريخ قم آمده است ) كه در هنگام غيبت أبو صديم از قم رخ داد ، پس از بازگشت او به قم ، مردم را در اين كار ناشايست سرزنش و نكوهش نمود ، و بزرگان قم را براى بازگرداندن محمد بن موسى به كاشان گسيل داشت ، و او را محترمانه به قم عودت داده ، و حرمت او را پاس داشت ؛ تمام اين رفتارها نشانه از شخصيت بزرگوارانه و نجيبانه و نفوذ اجتماعى و موقعيت والاى او دارد . شيخ محمد على اردستانى كچوئى در « رياض المحدثين : ص 243 » در ترجمه او مىگويد : ( رجل مشهور ، جليل القدر ، و كان من أكابر العرب ، و من رؤسائهم في قم . . . و هذا المسجد الجامع الذى بقم و اليوم مشهور به مسجد الامام عليه السلام من بناء الحسين بن على بن آدم المكّنى بأبى صدام ) . ( 1 ) . سال 265 هجرى . ( 2 ) . به گفته برخى از قم‌شناسان احتمالا مسجدى را كه أبو الصديم بنا نموده است ، مسجد كهنى