« ذراعى كه أهل همدان بذان مساحت ميكردند - پيش از روزكار مأمون « 1 » - آن را ذراع سابورى مىكفتند ، و آن ذراع عبارت از دوازده قبضه « 2 » بود ، و مثال آن بر ستون مسجد أعظم « 3 » بقم منقّش كرده‌اند ، و نشان و نمودار آن تا اليوم باقيست » . تا بذينجا حكايت أبو علىّ است . پس اين كز كه مثال آن مصوّرست در مسجد سهل بن اليسع بن عبد اللّه بميدان اليسع ، آن كزى است كه حمزهء بن اليسع از نزديك هارون الرشيد آورد ، و آن ذراع به قم برشيديّه معروف و مشهور است ، و بهمدان بسابوريّه . و همچنين : أبو علىّ در كتاب همدان حكايت مىكند ، از أبى جعفر محمّد بن عبدوس ، كه او كفت كه : « ذراعى كه عبد اللّه خردادبه بذان مساحت كرد ، آن نه قبضه و دو انكشت بود - جنانج ميان آن ذراع ، و ذراع سابوريّه ، تفاوت و نقصان بربع و ثلث عشر باشد - و آن ذراع كه بهمدان بوده است ، و در ديوان آن ، هشت قبضه و دو انكشت بوده است ، و محمّد بن الحسن « 4 » از آن كز هيچ نبريد و كم نكرد ، الّا يك انكشت » . و حمزهء بن الحسن « 5 » در كتاب اصفاهان روايت مىكند كه :

--> ( 1 ) . عبد اللّه مأمون فرزند هارون الرشيد ، و هفتمين خليفه عباسى ، از سال 198 ه تا هنگام مرگ در سال 217 ه خلافت را به عهده داشت ، وى يكى از مشهورترين خلفاى بنى العباس شمرده مىشود ، وى در آغاز دوره خلافت براى نزديكى به علويان ، امام على بن موسى الرضا عليهما السلام را به ولايتعهدى خود برگزيد . ( 2 ) . قبضه ، مشت بسته را گويند . ( 3 ) . اين مسجد بجز مسجد جامع قم مىباشد ، زيرا بر طبق تاريخ قم آن مسجد در نزديكى پل بكجه و در نقطه مقابل كميدان ، يعنى در سمت راست رودخانه قرار داشته است ، و مسجد ميدان اليسع احتمالا در محله ميدان كهنه قم قرار داشته . ( 4 ) . او احتمالا مأمور ديوان خراج و مسئول تعيين مساحت زمينها در همدان بوده است . ( 5 ) . مقصود حمزهء اصفهانى ، نويسنده كتاب اصفهان است .