باب اوّل « در ذكر قم . و سبب نام نهادن قم بذين نام ، بعد از نام نهادن او به فارسى . و ذكر قديم أمر قم و حديث آن ، و صورت فتح ناحيت آن . و انتهآىء حدود آن . و مسافت أقطار « 1 » آن . و ذكر طول و عرض و برج طالع آن . و عدد راهها و دروازه‌ها و ميدانها و مساجد و حمّامات آن . و سبب جذا كردن آن از اصباهان . و وقت شهر ساختن آن . و آنج در بقعه و خطّه « 2 » قم داخل است ، و بذان تعلّق دارد ، از ضياعها « 3 » و نامهآء آن . و ذكر باروىء كهنه و نو آن . و ذكر اوّل مسجدى كه بقم بنا نهادند ، و منبر در آن نصب كردند ، تا آنكاه كه مسجد جامع بذان بنا نهادند ، و منبر بذان نقل كردند . و ذكر سرآهاىء خراج « 4 » و دار الضّرب « 5 » ، و سراى حكّام و ولات و زندان‌ها . و ذكر كاريزها و جوئها و رودخانها و آسياها . و مقاسمات « 6 » آبهآىء آن ،

--> ( 1 ) . اقطار : جمع قطر ، سرزمين . ( 2 ) . خطّه : ( به كسر خاء ) ، در اصل نام قسمتى از زمين كه به منظور ساختمان و شهرسازى خط كشى و علامت‌گذارى مىگردد ، و بعدها نام نقشه‌بردارى از شهرها و تنظيم محلات مسكونى گرديد . ( 3 ) . جمع ضيعه ، به معناى ملك . ( 4 ) . ماليات . ( 5 ) . دار الضرب : ضرّابخانه . ( 6 ) . قسمت‌بندى و تعيين سهام .