ذكر مسجد جمعهء سر ريگ اين مقام كه امروز مسجد است كاروانسراى خراب بود و مقبره‌اى در جنب آن ، مرتضى اعظم سعيد امير معين الدين اشرف كه از اعاظم سادات و عريضى بود بخريد و صفّه و گنبد و مقصوره بر آن نهاد و جماعتخانه بساخت ، و نهرى از آب جديده بر آن جارى كرد ، و دكانى چند متقارب آن بر آن وقف كرد ، و خيرات و مبرات او بسيار است . « 1 » و دختر مرتضى اعظم سعيد شمس الدين محمد بن قاضى ركن الدين در حبالهء او بود و سه پسر از او متولد شده : يكى امير ركن الدين شاه حسن ، و يكى شرف الدين حسين ، [ 136 ] و يكى كمال الدين شاه على . و امير ركن الدين شاه حسن وزير با استقلال پادشاه جلال الدين شاه شجاع بود و تمام قضاياى امور در كف كفايت او بود و دشمنان بر وى حسد بردند و او را متهم گردانيدند و شهيد كردند در سال ثلثين و سبعمائه . و در زمان پسر ابو سعيد طبسى درگاه اين مسجد خراب شد . خواجه توكل قزوينى آن درگاه و گنبد درگاه راست كرد . و در سنهء ثمان و تسعين و سبعمائه و بعد از آن خواجه فخر الدين ابرقوهى گنبدى به پيش صفّه نهاد و منبر در اندرون گنبد نهاد و جماعتخانه عمارت كرد . و در سال اربعين و ثمانمائه حاجى خواجه جان تبريزى سه هزار دينار تبريزى وصيت كرد كه به خير جاريه كنند . يك هزار دينار به خرج پاياب / 116 / و جماعتخانه كردند و تمام آب را در مسجد جارى كردند . و در سنهء ستين و ثمانمائه به واسطهء سيلاب گنبدخانه و بعضى از جماعتخانه منهدم شد و مدت شش ماه خراب بود و باز به حال عمارت آوردند و اقامت جمعه مىكنند . ذكر مسجد جمعهء سر آب نو اين مسجد هم از احداث مرتضى اعظم امير معين الدين اشرف است . اول حال باغى بود آن را بخريد و طرح مسجد و مقصوره بر طرفين طاق صفه نهاد و جماعتخانهء نيكو راست كرد .

--> ( 1 ) . چاپى اضافه دارد : « و اغلب سادات در آن اقامت مىكنند » .