احمد كسروى تبريزى
6
تاريخ پانصد ساله خوزستان ( فارسى )
مرا به داشتن آن كتاب مىدانست جوان مردانه نسخهاى از آن نويسنده به تهران فرستادند و بدينسان مانعى كه در كار بود برداشته شد . اين كتاب از شگفترين كتابهاست . از خواندن او نه تنها تار و پود دعوى سيد محمد و دعوى پسرش را بدست آورديم بلكه به مطلب سودمند ديگرى برخورديم كه از ديده تاريخ قرنهاى اخير ايران بسيار گرانبهاست سيد محمد يكى از بدعتگزاران بزرگى است كه در تاريخ اسلام پيدا شدهاند و او براى پيشرفت دعوى و حكومت خود يك رشته بدعتهائى پديد آورده كه نه تنها در زمان او و فرزندانش رواج گرفته بلكه پس از يكى دو قرن كه كهنه و ناپديد شده بود ناگهان از جاى ديگرى سر برآورده و بار ديگر مردمان را گرفتار كرده و شورشها و آشوبها پديد آورده است . مطالب سيد محمد كه خواهيم آورد كسانى اگر دقت در آنها كنند خواهند ديد كه گفتگوهائى كه در قرون گذشته در ايران برخاسته سراسر ايرانيان را به جنگ و دشمنى يكديگر برانگيخت و شد آنچه شد همه اينها ميوه بدعتهاى سيد محمد بوده . به عبارت ديگر همان گفتها و دعوىهاى اين مرد بوده كه بدست كسانى در قرن گذشته افتاده و با اندك تغييرى بازگفته و مايه آن همه فتنهها گرديدهاند . دست يافتن به دلايل و مطالب سيد محمد كه خلاصه آنها را بر تأليف خود افزودم ارزش اين تأليف را هر چه بيشتر گردانيد و چون داستان مشعشعيان و كعبيان را تاكنون كسى از ايرانيان يا شرقشناسان اروپا ننوشته اين است كه با همه گرفتاريها و با آنكه از سالهاست كه از اينگونه نگارشها بيگانهام روا نديدم اين تأليف را چاپ نكنم و در اين هنگام كه به نشر « پيمان » آغاز مىكنيم بهتر آن ديدم كه اين كتاب را