علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )

35

تاريخ بيهق ( فارسى )

منزلگاه خلق بود بر يك سمت آن را محله خوانند ، آنچه در صحرا و كوه بود آن را ربع خوانند ، و تفصيل دوازده ربع كه در « 1 » عهد امير خراسان عبد اللّه طاهر بوده است « 2 » بدين تفصيل است . اول « 3 » اعلى الرستاق و آن سنقريدر ، و آمناباد ، و بيهق ، و احمدآباد منزل ، و معاذ آباد « 4 » ، و كروزد « 5 » ، و نزلاباد ، و آزاد منجير ، و زياد آباد ، و حديثه ، و جلين ، و حسيناباد ، و باغن ، و دلقند ، و ايزى ، « 6 » و بركه آباد ، و ابكو ، « 7 » و عبد اللّه آباد بوده است ، صلاح آباد در افزود « 8 » و ديه سيدى در حدود دلقند هم محدث است ، و گفته‌اند كه ديه سنجريدر از ربع ريوند است . دوم « 9 » ربع قصبهء سبزوار است و آن « 10 » ديه عبد الرحيم بن حمويه است متصل بقصبهء سبزوار ، و راز ، و كهناب ، و رزقن ، و قمنوان « 11 » عليا و سفلى ، و نقابشك « 12 » نو و كهن ، و احمد آبادك باغن ، و كلاتهاى ديگر ، و در دريار خراسان و عراق نشان نميدهند چندين آب كاريز نيكو بر يك فرسنگ كه از قصبهء سبزوار تا بخسروجرد است ، ده كاريز است با آب بسيار بر يك فرسنگ « 13 » كه اگر جمع كنند بكشتى عبرت بايد كرد ، معالم قدرت الهى درين خطه آشكارا ، و اصناف اوصاف در صور اجناس و انواع در ارجاء و اكناف اين بقاع مصور و مقدر ، فاليمن اصبح موصولا بيمناها * و اليسر اصبح مقرونا بيسراها سيم ربع طبس و اين تبشن است ، به حكم چشمهء آب گرم كه آنجا باشد آن را اين نام نهاده‌اند و طبشن مىنوشته‌اند « 14 » ، وقتى عاملى غريب افتاده است ، اين نام بتصحيف بر خوانده است « 15 » ، طبس برين ربع افتاده . و در آن

--> ( 1 ) دوازده ربع اصلى كه از . ( 2 ) بوده . ( 3 ) ربع اول . ( 4 ) نص و نب ، و معاد آباد . ( 5 ) كروژد . ( 6 ) و زمين . ( 7 ) وانكو . ( 8 ) در فرود . ( 9 ) ربع دوم . ( 10 ) ضا . ( 11 ) و ممنوات . ( 12 ) نص ، سفانسك و در نب ، سفايشك . ( 13 ) ده كاريز است بدين يك فرسنك با آب بسيار . ( 14 ) مىنوشته . ( 15 ) برخوانده .