علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )
مقدمهء مصحح و ناشر 3
تاريخ بيهق ( فارسى )
در هر عصر و زمان تشويق و ترغيب ملوك و وزرا و امرا و ديگر بزرگان بوده و هست ، در نتيجهء فراهم آمدن اين دو شرط مهم است كه بازار نشر و ترويج كتب و رسائل سودمند مخصوصا مؤلفاتى كه دانشمندان قرن چهارم تا هفتم بنثر فارسى نوشتهاند رونق يافته و نسخههاى نادر و نفيس كه در سابق جز معدودى بدان دسترس نداشتند ، بعضى از قبيل رسائل ابن سينا و افضل الدين كاشانى و تواريخ قم و سيستان و منشأت بهاء الدين محمد بن مؤيد در دسترس همگان گذارده شده ، و بعضى از قبيل ترجمهء تاريخ و تفسير طبرى و التفهيم ابو ريحان بيرونى و درة التاج قطب الدين شيرازى در شرف رواج و انتشار ، و يكى از اين جمله تاريخ بيهق است كه به شرحى كه خواهد آمد با دو نسخهء خطى قديم مقابله و تا حد امكان تصحيح شده و با حواشى و تعليقات لازم بجامعهء علم و ادب تقديم مىشود . مؤلف تاريخ بيهق ابو الحسن على بن زيد معروف بابن فندق است كه در قرن ششم هجرى مىزيسته و از دانشمندان نامى آن قرن بوده است ، نسب اين دانشمند چنان كه خود در ابتداى تاريخ ذكر كند بخزيمة بن ثابت كه از مشاهير اصحاب پيغمبر ص بوده است مىپيوندد ، و بنا بر اين وى از نژاد تازى و از اعقاب و اخلاف اعرابى است كه در اوائل عصر اسلامى بايران آمده و در بلاد مختلف اين كشور اقامت جستهاند و در نتيجهء پيوند و آميزش با ايرانيان خالص اولاد و اعقاب آنها بمرور ايام و دهور تغيير جنس داده و در عنصر غالب منحل و مستهلك و رفته رفته ايرانى شدهاند . ابن فندق كتابهاى بسيار كه اغلب عربى و بعضى به فارسى بوده است تاليف كرده ليكن بيشتر مؤلفات او از بين رفته و تنها اسامى و عناوين آنها در بعض كتب مضبوط و محفوظ مانده است . از مؤلفات