دانسته است غافل از اينكه در طبرستان و نظائر آن از مركبات مدلول هر يك از دو جزء غير از مدلول هر دو جزء است ، و تا كنون شنيده نشده است كه در تفسير سجستان فى المثل سج يا سجس را بسيستان معنى كنند ، پس طبرس يا طبر بمعنى مازندران نيست و آنچه افادهء اين معنى مىكند مجموع طبرستان است . بالجمله در ابطال قول كسانى كه طبرسى را منسوب بطبرستان مىدانند محكمترين ادله مخالف قياس و نا مستعمل بودن اين كلمه است ، و در تأييد اين دليل ( با اينكه محتاج تأييد نيست ) قرائن متعدد كه هر يك در واقع دليلى جداگانه است در دست داريم . از جمله اينكه در كتب تاريخ و رجال كه تا دو قرن پيش تأليف شده است در نسبت بطبرستان همه جا ، بجز در مورد عده‌اى محدود ، لفظ طبرى به كار رفته و از عدهء محدود هم اغلب به نسبت طبرسى و طبرى هر دو ياد شده‌اند مانند عماد الدين حسن بن على بن محمد كه او را هم عماد طبرى و هم عماد طبرسى خوانده‌اند ، و فقط معدودى كه شمارهء آنها بتصريح مؤلف روضات از سه تن تجاوز نمىكند بلقب طبرسى تنها اختصاص و اشتهار يافته‌اند ، و اين خود قرينه و بلكه دليل آنست كه طبرسى غير از طبرى و منسوب به محلى غير از طبرستان است ، و در تأييد اين معنى كافى است كه نسبت دو تن از آن سه تن را ( ابو على طبرسى و پسرش ) صاحب تاريخ بيهق كه معاصر و معاشر آنها بوده است تعيين كرده و بصراحت گفته است كه ايشان از بقعه‌اى موسوم بطبرس بوده‌اند . ديگر اين كه اهل زبان در نسبت بامكنه هنگامى لفظ مخالف قياس استعمال مىكنند كه استعمال لفظ قياسى سبب اشتاه و التباس باشد ، چنان كه در نسبت بطبريهء شام طبرانى گفتند تا بطبرى منسوب بطبرستان مشتبه نگردد . و بديهى است كه در نسبت بطبرستان چنين محذورى پيش نيامده ، و فى المثل اگر فضل بن حسن را ابو على طبرى مىخواندند جز معنى طبرستانى از آن مفهوم نميشد . بالجمله به حكم ادله و قرائنى كه ياد شد طبرسى بفتح اول و ثانى و براى نسبت بطبرستان وضع نشده و اصل آن در وضع بفتح اول و ثالث و سكون ثانى و براى نسبت بطبرس بر وزن تغلب بوده و طبرس چنان كه خواهد آمد بمعنى تفرش است . * * * ( طبرسى در نسبت ابو على ) مناخرين طبرسى را جز بفتح اول و ثانى و سكون ثالث نميخوانند و جز بمعنى منسوب بطبرستان نمىدانند ، و در نزد آنها نه تنها ابو على مفسر بلكه هر كس به نسبت طبرسى موصوف شده باشد از اهل طبرستان خواهد بود ، ليكن متقدمين چنان كه دانستيم در اين نسبت اختلاف داشته و اصل ابو على را بعضى از تفرش و بعضى از طبرستان مىدانسته‌اند . از اين دو عقيدهء مانعة الجمع بادله‌اى كه ذيلا ياد مىشود عقيدهء كسانى كه اصل او را از تفرش دانسته‌اند صحيح و مطابق با واقع است ( 1 ) مجهول و مخالف قياس بودن طبرسى بفتح اول و ثانى و سكون ثالث كه سابقا اثبات شد ( 2 ) تصريح مؤلف تاريخ بيهق كه مىگويد ( ص 242 س 11 و 12 ) طبرس منزلى است