علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )
277
تاريخ بيهق ( فارسى )
فقيه و شاعر بود ، و از اخرين دهستان بود ، شعر او در وشاح دمية القصر بياوردهام ، خطاط است و ناسخ كه در روزى زيادت از دو طبق « 1 » كاغذ به خط منسوب نويسد ، و رباب خطوط نيكو بسيار باشند درين خاك ، على الجمله آنچه بديع الكتبة به خط خويش بنويسد و شمس الائمة و الحاج محمد بن الفقيه ابى على يحيى بن على المؤذن بترسيس و تسريس « 2 » و تجليد آن قيام نمايد اعجوبهء بود كه درين اقاليم مثل آن خط و جلد دشوار يابند « 3 » ، و امسال فقيه حاجى محمد موذن مصحفى قرآن از بهر صلاح الدين صالح خاتونى بر قطع تا جلد كرد بتكلف تمام ، بيست دينار دستمزد كردند آن ترسيس و تسريس و تجليد را ، ايزد تعالى عين الكمال « 4 » صرف كناد . ( سيم ) علماى بزرك خيزند درين خاك در انواع علوم ، اما تا در خاك بيهق باشند هيچ رتبت و درجه نبابند ، مگر غربت و سفر بر وطن اختيار كنند تا از علم خويش برخوردارى يابند . ( چهارم ) در ديه جلين و نوقاريز فستق باشد كه در نواحى نيشابور مثل آن نيست . ( پنجم ) در ديه باغن و ايزى مرغ خانگى مسمن باشد مانند دجاج كسكرى كه در حدود بغداد باشد ، و در نواحى نيشابور و طوس و سرخس و مرو و هرات مثل آن نباشد . ( ششم ) در قصبهء سبزوار سيزده كاريز روان باشد بيشتر را فراونق « 5 » در داخل قصبه . ( هفتم ) درين ناحيت در پانزده موضع نماز جمعه رفتى و خطبه « 6 » : ديه جلين ، قصبه سبزوار ، خسروجرد ، كسكن ، سدير ، كراب ، باشتين ، نامن « 7 » ، ديوره ، جشم ، خسرو آباد ، مزينان ، بهمناباد . فريومد ، ده بيشين ، اكنون در هشت موضع مىرود . ( هشتم ) ديهى است بر سر روستا آن را كروزد خوانند ، در خراسان هيچ آب سبك وزنتر از آب كروزد نيست ، و بتجربت بدانستهاند ، و اطبا وزن كرده و بر آن حكم رانده بخفت و لطافت .
--> ( 1 ) ش ، ورق بزرك كاغذ را در سبزوار طبق مىگويند . ( 2 ) ش . شيرازه بستن كه تشريز هم گويند ، و ترسيس در لغت بمعنى اصلاح آمده است . ( 3 ) نص ، يابد . ( 4 ) عين الكمال از آن ترسيس و تسريس و تجليد . ( 5 ) ش ، معرب فراونك و آن محلى است كه آب كاريز بر روى زمين نمايان و جارى مىشود . ( 6 ) ضا . ( 7 ) نامين .