متولد شده « 1 » و در سنهء پانصد و شصت و پنج وفات يافته است و معاصر محمد بن عبد الكريم شهرستانى صاحب ملل و نحل متوفى در سنهء 548 و سيد اسماعيل جرجانى صاحب ذخيرهء خوارزمشاهى متوفى در سنهء 531 و من فى طبقتهما بوده است ، و در صغر سن چنان كه خواهد آمد زمان عمر خيام را نيز دريافته و بمجلس او حاضر شده است

--> ( 1 ) تاريخ ( 499 ) براى ولادت او در معجم الادباء 5 : 208 بلا شك غلط طبع است كه از تبديل اعداد سنوات بارقام هندى كه شيوهء ناخوش طابع آن كتاب است ناشى شده و نظاير اين گونه غلط مكرر در آن كتاب روى داده است ، بيهقى اقلا ده سال زودتر از 499 متولد شده بوده است بقرينهء اينكه خود در تاريخ بيهق حاضر ( صفحهء 76 ) گويد « و قتل فخر الملك در عاشورا بود سنهء خمسمائة و من آن ياد دارم و در عهد كودكى در دبيرستان معلم بودم بنيشابور » و بديهى است كه طفل يك ساله بدبيرستان نميرود و از يك سالگى چيزى به ياد نميماند و لا بد بايستى در آن وقت ده دوازده ساله بوده باشد ، و بنا بر اين ولادت او در حدود چهارصد و نود يا اندكى پس و پيش خواهد بود چنان كه گفتيم . ( نگارنده گويد ) دانشمند محترم آقاى سيد محمد مشكوة در شرح حال و وصف آثار بيهقى و خاندان او رسالهء مبسوطى تاليف كرده‌اند و نسخهء آن را چندى است كه با اجازهء استفاده و نقل در اختيار نگارنده گذارده‌اند ، مؤلف محترم رساله در خصوص سال تولد بيهقى تحقيقى دقيق نموده‌اند كه خلاصه‌اش اينست : سال تولد بيهقى در معجم الادباء بغلط 499 نوشته شده و بطورى كه از مجمل فصيحى مستفاد مىشود 490 بوده ليكن از نوشته‌هاى خود بيهقى چنين برمىآيد كه وى در سال 493 تولد يافته است . توضيح آنكه بيهقى بنا بتصريح خودش در سال قتل فخر الملك ( 500 هجرى ) كودك بوده و بمكتب مىرفته و بيشترين سنى كه براى او در چنان وقت مىتوان فرض كرد دوازده تا سيزده سال است ، بنا بر اين سال تولد او ما بين 487 و 500 محدود خواهد بود ، از حسن اتفاق از سال حقيقى ولادت او نشانه‌اى در دست داريم ، و نشانه اينست كه غرهء شعبان آن سال روز دوشنبه بوده و مأخذ استنباط اين مطلب عبارتى است كه خود بيهقى در مقدمهء مشارب التجارب ( كه ياقوت عين آن را در معجم الادباء نقل و براى ما حفظ كرده است ) آورده و مفادش اين است كه تولد وى در روز شنبه بيست و هفتم ماه شعبان بوده است . پس از سيزده سال ما بين 487 و 500 سالى مولد او خواهد بود كه داراى اين خاصيت باشد ، و با مراجعه بتقويم ( ووستنفلد ) دو سال 488 و 493 را داراى اين خاصيت مىيابيم ، و چون از ارقامى كه نمايندهء عدد اين دو سال است رقم 493 به دو رقم 499 و 490 شبيه‌تر و نزديكتر است ظن قوى مىرود كه همين ، سال ولادت او باشد ، و بنا بر اين بيهقى در روز شنبه بيست و هفتم شعبان سال 493 متولد شده و در روز قتل فخر الملك ( عاشوراى سال 500 ) شش سال و چهار ماه و سيزده روز داشته است .