بهانهء وكالت برادر زادهء خود ، بر تخت سلطنت نشست و پس از گذشت چند ماه آشكارا بر عليه وى قيام كرد ؛ درگيريهاى خانوادگى پنج سال به طول انجاميد و سرانجام وى به يارى رحيم بىاتاليق در نبرد با برادرزاده‌اش ، محمّد مقيم خان ، پيروز شد . فرمانروايى عبيد اللّه خان در بخارا ديرى نپاييد ؛ زيرا رحيم بىاتاليق كه او را در جنگ بر ضد محمّد مقيم خان يارى كرده بود ، بر بخارا سيطره داشت . چون عبيد اللّه خواست خود را از نفوذ او وا رهاند ، رحيم خان فرصت را از دست نداد و شاه را در سال 1123 ه . ق / 1711 م ، - پس از نه سال سلطنت - از پاى در آورد و برادرش ابو الفيض خان را بر تخت نشاند . « 1 » اوضاع سياسى هند در دوران عبيد اللّه خان امپراتورى مغول در سدهء هيجدهم ميلادى سقوط كرد و استقلال خود را از دست داد . زمينهء اين سقوط از زمان فرمانروايى اورنگ زيب آغاز شد و پس از مرگ وى سرعت بيشترى يافت . بر سر جانشينى اورنگ زيب ميان سه فرزندش نزاعى در گرفت كه سرانجام به سود فرزند ارشد او « معظم » پايان پذيرفت . معظم در سال 1707 م ، خود را بهادر شاه خواند و در دهلى بر تخت نشست . ( 1707 - 1712 م ) اين شاه كهنسال تمامى همّ خود را مصروف مبارزه با سيكها كرد . پس از مرگ بهادر شاه ، مبارزهء ديگرى ميان فرزندان او آغاز گرديد ؛ اين ستيزهاى داخلى سبب شد كه شركتهاى تجارى اروپايى از قدرت بيشترى نسبت به گذشته برخوردار شوند . در سدهء شانزدهم ميلادى ، همهء دارايى اروپاييان در هند عبارت بود از چند دژ و انبار كالا ؛ امّا در سدهء هفدهم عوامل مختلف سياسى و اقتصادى با منافع آنان همسو شد . در آغاز سدهء هيجدهم اروپاييان در هند ، ديگر با امپراتورى مغول - كه امتيازهاى تجارى خود را با زور يا هديه از آنان گرفته بودند - سر و كارى نداشتند ، بلكه با ايالتهاى جداگانه‌اى مواجه بودند كه با يكديگر رقابت مىكردند و در كشمكش با حريفان خود دست به دامن اروپاييان مىشدند و اين شركتها نيز از فرصت بهره برده ، آنان را

--> ( 1 ) . تاريخ مقيم خانى / 156 - 171 ؛ تاريخ افغانستان / 106 ؛ كشكول سليمى / 251 ؛ ر ك : همين كتاب ، تعليقات ابو الفيض خان .