صد هزار تومان بود به بخارا فرستاد . « 1 » عبد العزيز خان 1055 - 1091 ه . ق / 1608 - 1645 م پس از فرار ندر محمّد خان به سوى ايران ، عبد العزيز خان بر تخت پادشاهى بخارا نشست . در روزگار وى آشوبهاى داخلى در قلمرو ماوراء النهر به اوج خود رسيد ؛ ابو الغازى خان اورگنجى از اين آشوبها بهره برده و به بخارا يورش برد . عبد العزيز خان با شصت هزار سپاه به مقابله پرداخت ؛ امّا در هنگام نبرد زخمى شد و ابو الغازى با غنايم فراوان به خيوه بازگشت . درگيريهاى ميان بخارا و خيوه مدتى دوام يافت تا سرانجام دو طرف به ستوه آمده و دست دوستى به هم دادند . ابو الغازى اندكى پس از اين آرامش در گذشت . « 2 » چون دور به پسرش انوشه خان ( 1099 - 1074 ه . ق / 1687 - 1663 م ) رسيد ، پيمان دوستى را ناديده انگاشته ، بار ديگر بر ضدّ اشترخانيان قيام كرد ، او : « هژده بار آمده اطراف بخارا را تاخت كرد . وقتى كه عبد العزيز به ولايت كرمينه بود ، اورگنجى ناخواست آمده ، داخل بخارا شد . عبد العزيز خان بىترس و هراس همراه چهل نفر آمده ، شب داخل شهر شده به ارگ برآمده ، حكم كرد كه به كشتن اورگنجى تقصير نكنند . در آن شب لشكر اورگنجى به فراغبال به هر جا فرود آمده در خواب بودند . هر كسى كه قوت سنگ انداختن داشتند ، اورگنجيان را تا روز مىكشتند . انوشه خان در ديهه اوترار بود كه اين خبر را شنيده با معدودى گريخته به اورگنج رفت . » « 3 » در اين دوره ، شاه جهان فرمانرواى مغول كه واپسين سالهاى سلطنت نا آرامى را در هند سپرى مىكرد ، در صدد بر آمد روابطش را با اوزبكان اشترخانى بهبود بخشد . علل اتخاذ اين سياست از يك طرف پيشگيرى خصومت اوزبكان و از ديگر سو بهره‌گيرى از نيرو و حمايت آنان در علميات جنگى بعدى عليه ايران بود . شاه جهان سفيرى را به دربار عبد العزيز خان فرستاد . امّا رويدادهاى اخير ماوراء النهر بر اعتبار ايران افزود و شاه

--> ( 1 ) . مأخذ پيشين / 147 ، 148 ؛ كشكول سليمى / 248 . ( 2 ) . تاريخ افغانستان / 105 . ( 3 ) . كشكول سليمى / 248 ، 249 ؛ تاريخ مقيم خانى / 74 ، 75 .