حكومتهاى كوچك خان خانى و ملوك الطوايفى ، كه با استبداد خانان محلّى همراه بود ، تبديل شد . به گفتهء ماركام انگليسى ، مراد على بيگ ( قندوزى ) در سدهء 13 ه . حكومت بدخشان را به گنجعلى خان سپرد ، او نيز شهر خلم را به عنوان پايتخت و مركز خويش برگزيد . به گفتهء كلمنت ماركام ، شهر خلم در پنج فرسنگى شرق بلخ و بيست فرسنگى غرب قندوز قرار داشته است . تاريخ ايران كلمنت ماركام / 107 . حاكميت ازبكها در سال 1878 م ، به دست امير عبد الرّحمان برچيده شد و از آن پس خلم جزو سرزمين افغانستان گرديد . خلم كه امروز به نام « خلم كهنه » مشهور است ، روستاى كوچكى بيش نيست و در هفت كيلومترى تاشقرغان قرار دارد . بر اساس گزارش هيئت امدادى بين المللى « يونوكا » كه در سال 1369 ، محلّ را از نزديك ديده‌اند اين روستا در اثر جنگهاى دوازده سالهء روسها كاملا ويران شده است . مجلهء افغان جهاد ، س 4 ، ش 3 / 59 . 144 / 10 - اندراب در كتابهاى جغرافيا نام اين شهر با ريخت « اندرآب » و « اندرآبه » آمده است . در سدهء 4 ه . / 10 م ، پس از تالقان و « ورواليز » سومين شهر تخارستان شمرده مىشد كه جغرافيانگاران از دره‌هاى پردرخت و دو رودخانه به نامهاى : اندراب و « كاسان » - كه به سرسبزى و كشاورزى شهر افزوده بود - ياد كرده‌اند . شايد واقع شدن شهر ميان دو رودخانه وجه تسميهء آن باشد . حدود العالم / 100 ، 101 ؛ ترجمهء مسالك و ممالك / 218 ؛ صورة الارض / 182 ؛ ارباع خراسان / 411 . به گفتهء جيهانى ، اندرآبه و جاربايه خردتر از پنجهير بوده و هر دو شهر داراى معادن نقره بوده‌اند و مردم آنجا نيز در نزديك همين معادن زندگى مىكردند . ابن حوقل مىافزايد نقره‌هايى را كه از جاربايه و پنجهير به دست مىآمد به شهر اندراب مىآوردند . هنگامى كه يعقوب ليث صفّارى در 256 ه . ق / 870 م ، به سرزمينهاى هندوكش لشكر كشيد با استفاده از همين كانهاى نقره بر قدرت و قلمرو خويش افزود . ارباع خراسان / 411 ؛ اشكال العالم / 172 ؛ صورة الارض / 182 ؛ تركستان نامه ، ج 1 / 174 .