إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئُونَ وَ النَّصارى . . . الخ ، ديگر ، آيهء 62 سورهء بقره : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ النَّصارى وَ الصَّابِئِينَ . . . الخ و در آيهء 17 سوره حج : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ . . . الخ از جمله فرق مذهبى كه در بين النهرين زندگى مىكردند صابئين‌اند كه مركز اصلى تجمع و فعاليتشان شهر بسيار قديمى حران بود كه بين اورفه و رأس عين قرار دارد و اكنون در قسمت جنوب شرقى تركيهء آسيايى واقع است . به همين جهت صابئون به صابئين حران نيز معروفند كه نبايد ايشان را با صابئين اصلى يا صبه اشتباه نمود . وجه تسميهء نام ايشان از آن جهت است كه در زمان مأمون خليفهء عباسى ، از طرف مسلمانان مورد اذيت و آزار قرار گرفتند و جهت رهايى از گزند ايشان خود را از صابئين مذكور در قرآن ( صبه ) [ 91 ] وانمود كردند و به اين ترتيب نام صابئين و صابئه بر ايشان باقى ماند . دربارهء عقايد اينان از جمله در كتب ملل و نحل اسلامى كلياتى چند ذكر گرديده است . صابئين عاذيمون و هرمس را كه در مآخذ و منابع اسلامى ، آنها را از پيغمبران يونانيان و مصريان دانسته و با شيث [ 92 ] و ادريس [ 93 ] پيغمبر يكى شمرده‌اند ، به عنوان معلم اول خود مىدانستند . و به رسالت ساير پيامبران باور نداشتند . آنان را عقيده بر اين است كه « عالم را صانعى است قادر و حكيم كه تقرب به وى فقط به واسطهء « روحانيان » امكان‌پذير است . اين روحانيان مطهرند و از مواد جسمانى ، قواى جسدى ، حركات مكانى و تغييرات زمانى منزه مىباشند . آدمى بايد نفس خود را از آمادگى به شهوات طبيعى پاك كند تا با روحانيان مناسبت يابد و بتواند به آنها توسل جويد . از روحانيان ، بعضى را مدبر سيارات سبعه مىدانستند و هر سياره را در حكم « هيكل » [ - معبد ] روحانى مدبر آن ، و نسبت هر روحانى را به هيكلش مثل نسبت روح به بدن مىشمردند . » بعضى از صابئه بىواسطه به پرستش ستارگان مىپرداختند و بعض ديگر بتهاى مصنوع را ( به عنوان نشانه و نمايندهء آنها ) در معابد خويش ستايش مىكردند . بينش و انديشهء صابئيها ، نخستين بار در بين النهرين شمالى پخش و نشر شد . زبان دينى آنها كه سريانى بود ، در اين امر آنان را يارى رساند . نقش ارزنده‌اى كه دانشمندان سريانى با ترجمهء متون يونانى و يا سريانى به زبان عربى ايفاء كردند در