جعفر حميدى

374

تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ( فارسى )

634 ه . ق به امر و توطئه پسر خود كيخسرو دوم در قيصريه به وسيلهء مرغ بريان كه ظاهرا آن را زهرآلود كرده بودند مسموم و هلاك شد . كيقباد پادشاهى باكفايت ، اما سختگير و سخت‌دل بود . ( د . م . ج 2 ص 2338 ) 76 . غز qoz ) ؛ عربى ( qozz يا ( اصلا ) اغز يا اغوز ( هر دو oqoz ) ، نام قسمتى از طوايف تركان شرقى ، كه از قرن چهارم ه . ق در ممالك اسلامى شرقى شهرت يافتند ، و سلسله‌هاى سلاجقه و سلاطين آل عثمان از آنان برخاستند . ظاهرا در آغاز قرن هفتم ، در ميان قبايل تركان شرقى موسوم به تيه - لو ( tie - lo ) ، اتحاديه‌اى از نه قبيله تشكيل يافت ، كه به تقز اغز toqozoqoz [ - نه ( قبيلهء ) اغز ] مشهور گرديد ، و نامش در مآخذ اسلامى به صورت تغز غز toqozqoz و تقوز اغوز نيز ضبط شده است . تركان تقز اغز دولتى تشكيل دادند كه در قرن نهم م ( 23 ه . ق ) وسعت يافت ، و همزمان با اين امر ، گروههايى از اين تركان به جانب غرب روى آوردند ، و به سبب وارد شدن در نواحى ديگر و اختلاط با مردم آنها ، خصوصيات تازه يافتند ، و عنوان اغز ( بدون قيد « تغز » ، يعنى « نه » ) يا غز ( عربى ) يافتند ، و همين اغزهاى غربى يا غزها هستند كه در اين مقال از آنان سخن مىرود . در قرن چهارم ه . ق ( 10 م ب . م ) ، حدود قلمرو آنان كمابيش چنين بوده است : در جنوب ، درياى آرال و مسير سفلاى سير دريا ؛ در غرب ، رود اورال يا ولگاى سفلى و درياى خزر ؛ و در شمال شرقى ، مسير علياى ايرتيش . طوايف ترك همسايهء آنها در شمال طوايف كيماك ، در مشرق ، طوايف خلخ ، در غرب ، بچنگها و ( از همه مهمتر ) خزرها بودند . به علاوه ، غزها با بلغارهاى ولگاى وسطى ارتباط دائم داشتند ، و از طرف جنوب ، مخصوصا در امتداد سير دريا ، با مسلمانان همسايه بودند . ( د . م . ج 2 ص - 5 1804 ) 77 . ارطغرل ertegrol ، وفات حدود 1285 ، رئيس قبيله‌اى از تركمانان ؛ پدر عثمان اول ( مؤسس دولت عثمانى ) . وى تابع سلاجقهء قونيه بود و در جنگهاى ايشان با روميان شركت داشت . ( د . م . ج 1 الف - س ص 97 ) 78 . عثمان اول osman I [ عثمان بن ارطغرل ] يا عثمان غازى ( qazi ) 1259 - 1326 ، مؤسس سلسلهء سلاطين عثمانى و اولين پادشاه ( 1299 - 1326 ، ) پسر ارطغرل . در آغاز تابع سلاجقهء روم بود ، و در جنگهاى آنان با روميان شركت داشت . با زوال قدرت سلاجقه ، اعلام استقلال كرد ( 1299 ، مطابق 699 ه . ق و با كمك موجى از جنگاوران قديمى و وفادار ، حكومت‌نشينهاى كوچك مسيحى را برانداخت ، و مناطق تحت نفوذ خود را در شمال غربى آسياى صغير توسعه داد . مع ذلك ، در دوران امارت خود سياست مذهبى معتدلى پيش گرفت . كمى قبل از مرگ او ، پسر و جانشينش اورخان بورسه را فتح كرد ( 727 ه . ق ) . زندگى عثمان را عثمانيها با افسانه‌هاى تعصب‌آميز درآميخته‌اند . تركان عثمانى و امپراطورى عثمانى از او نام گرفته‌اند . ( د . م ص 1679 )