جعفر حميدى

307

تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ( فارسى )

بر اثر حادثه‌اى به اصل و نسب خودآگاهى يافت ، و با حج‌روندگان قبيلهء قضاعه به مكه رفت ، و در آنجا اقامت گزيد ، و به سبب دليرى و چالاكيش در آنجا مقامى يافت . در آن هنگام با دختر حليل بن حبشيه از قبيلهء خزاعه ، ازدواج كرد . از اين ازدواج ، چهار پسر به نامهاى عبد الدار ، عبد مناف ، عبد العزى ، و عبد قصى به وجود آمد ، كه عبد مناف جد چهارم پيغمبر اسلام است . قصى در شهر مكه شهرت و نفوذ يافت ، و چون پدر زنش حليل وفات يافت ، به فكر افتاد كه قبايل خزاعه و بكر را از مكه بيرون كند ، و رياست مكه را به قريش بسپارد . براى اين منظور ، با قريش و بنى كنانه داخل مذاكره شد ، و با ايشان پيمان بست ، و برادران مادرى خود را از قبيله قضاعه به يارى طلبيد ، و سرانجام موفق شد كه خزاعه را از شهر مكه بيرون كند ، و قريش را ، كه تا آن هنگام در كوهها و دره‌هاى بيرون مكه زندگى مىكردند ، به ابطح يا بطحاء ( درهء درون مكه ) منتقل سازد ، و منازل خزاعه را ميان قريش قسمت كند . به همين جهت است كه به قصى لقب مجمع [ - گرد - آورنده ] نيز داده‌اند . قصى مناصب مربوط به توليت خانهء كعبه - يعنى حجابت ، سقايت ، رفادت ، و لواء - را نيز به دست گرفت ، و رئيس و بزرگ شهر مكه شد ، و مجلسى كه نظير انجمن شهر يا مجلس شوراى شهر مكه باشد ، به نام دار الندوه تأسيس كرد . به اين ترتيب ، قصى در حقيقت كسى بوده است كه ، به اصطلاح ، قانون اساسى شهر مكه و قبيلهء قريش را بنياد نهاده ، و براى توليت خانهء كعبه و ادارهء امور حج اصول و قوانينى وضع كرده است ، كه تا ظهور اسلام پا برجا بوده است . ( د . م . ج 2 ص 2056 ) 65 . جده jadde ، شهرى واقع در حجاز ، واقع در عربستان سعودى ، كنار بحر احمر به فاصلهء 72 كيلومترى مكه و 419 كيلومترى مدينه ؛ بندر ورودى مكه . ظاهرا پيش از اسلام وجود داشته است . اهميت آن در دورهء اسلامى از سال 26 هجرى قمرى آغاز گرديد كه عثمان خليفه آن را بندر مكه قرار داد . بعدها از مراكز جهانى تجارت و ميعاد كشتيهاى مصرى و هندى و افريقاى شرقى گرديد . پس از حفر ترعهء سوئز ، جنبهء بين المللى خود را از دست داد . زوار امكنهء مقدس ( مخصوصا افريقايى ) از منابع عايدات آن بوده‌اند . از جنگ جهانى دوم به بعد بر رونق تجارى و وسعت شهر و تجهيزات بندرى آن افزوده شده است . جده فرودگاه هوايى و بندرگاه رسمى زائرين مكه است ؛ نام جده را به سبب وجود قبر حضرت حوا جدهء بنى آدم بر آن گذاشته‌اند . 66 . عبد اللّه بن زبير ، ح 2 - 73 ه . ق ، از بزرگان قريش و از مدعيان خلافت در عهد بنى اميه . وى پسر زبير بن عوام و اسماء ذات النطاقين و خواهرزادهء عايشه ، و اولين مولود مسلمان در مدينه و بعد از هجرت بود . در جنگهاى ( 30 ه . ق ) سعيد بن عاص در ايران شمالى شركت داشت . در جنگ جمل ( 36 ه . ق ) عاقبت خود را از معركه بيرون كشيد . بعد از وفات معاويه ( 60 ه . ق ) ، مانند امام حسين ( ع ) ، از بيعت كردن با يزيد امتناع كرد ، و به مكه گريخت . پس از واقعه كربلا به گرد آوردن لشكر پرداخت . سپس به دعوى خلافت برخاست ( 64 ه . ق ) ، و در حجاز و يمن ، مصر ، عراق و حتى خراسان و قسمتى از شام نيز فرمان راند ، و مدينه را مركز خلافت خويش كرد . عبد الملك بن مروان ، خليفهء اموى ،