كه معروفترين آنها عبارت است از قريش ، بنو عبد مناة بن كنانه ، و بنو مالك بن كنانه . ( د . م . ج 2 ص 2270 ) 63 . قريش qorays ، قبيلهء معروف عرب عدنانى ، كه پيغمبر اسلام و بيشتر مردان بزرگ صدر اسلام و خلفاى راشدين و بنى اميه و بنى عباس به آن متعلق بودند . قريش پيش از ظهور اسلام بر مكه مسلط شده بود ، و توليت خانهء كعبه با ايشان بود ، و عمدتا از راه تجارت زندگى مىكردند . نسب قبيلهء قريش به فهر ( يا قريش ) بن مالك بن نضر - Fehre bne male - Ke bnenazr مىرسد ، و بعضى گفته‌اند كه نسب قريش از نضر شروع مىشود . قبيلهء قريش به دو قسمت عمده تقسيم مىشدند : قريش بطاح betah و قريش ظواهر zavaher ، قريش بطاح در خود شهر مكه و درهء بطحاء مستقر بود ، و نام بطاح و مخصوصا ابطحى abtahi كه در نسبت حضرت رسول گفته مىشود به همين مناسبت است . بطون يا طوايف مهم قريش بطاح عبارت بودند از ده بطن بنى اميه ، بنى نوفل ، بنى زهره ، بنى مخزوم ، بنى اسد ، بنى جمح ، بنى سهم ، بنى هاشم ، بنى تيم ، و بنى عدى . بيشتر مردان بزرگ آغاز اسلام از اين ده بطن هستند . مثلا ، عمر بن الخطاب از بطن بنى عدى ، عمرو بن العاص از بنى سهم ، عثمان بن مظعون از بنى جمح ، ابو بكر بن ابى قحافه از بنى تيم ، خالد بن وليد از بنى مخزوم ، عبد الرحمان عوف و سعد ابن ابى وقاص از بنى زهره ، خديجه ( زن پيغمبر ) و زبير ابن العوام از بنى اسد ، عثمان بن - عفان و خلفاى اموى از بنى اميه ، و خود حضرت رسول و على بن ابى طالب و ائمهء شيعه و بنى عباس از بنى هاشم هستند . البته ، بطون ديگرى از قريش بطاح هم بوده‌اند ، از قبيل بنى عبد الدار و بنى المطلب ( غير از بنى عبد المطلب ، خاندان حضرت رسول ) ، كه از جملهء اين بنى المطلب است امام محمد بن ادريس شافعى پيشواى مذهبى شافعى . قريش ظواهر در خارج مكه سكنى داشتند ، و ظاهرا با بعضى قبايل مجاور مخلوط شده بودند ، و همچنانكه قريش بطاح به بازرگانى معروف بودند ، قريش ظواهر نيز به شجاعت و دليرى اشتهار داشتند . كسى كه قريش را به رياست مكه و توليت خانهء كعبه رسانيد و مقام سياسى قريش را در عربستان بالا برد قصى بن كلاب است ، كه قبيلهء خزاعه را از مكه خارج كرد ، و قريش را بر آن مستولى ساخت و دار الندوه را بنا نهاد . قبايل بدوى اطراف مكه رياست قريش را بر مكه و خانهء كعبه شناختند ، و قريش ، با اشتغال به امر تجارت ميان سوريه و عربستان ، از صورت يك قبيلهء بيابانگرد به شكل قبيلهء ثروتمند مستقرى درآمد ، و كفايت و حلم و مهارت سياسى ايشان معروف شد . ( د . م . ج 2 ص 2044 ) 64 . قصى بن كلاب ، جد پنجم پيغمبر اسلام ، كه قبيلهء خزاعه را از مكه خارج كرد ، و قريش را بر آن شهر مسلط ساخت ، و توليت خانهء كعبه را در خاندان خود مستقر كرد . نامش ، به موجب زيد ( zeyd ؛ عربى zayd ) بوده است ، و قصى لقب او است ، و به معنى دورافتاده است ؛ زيرا مادر قصى ، فاطمه دختر سعد بن سيل sayal ، پس از فوت كلاب پدر قصى ، با مردى به نام ربيعة بن خرام از قبيلهء بنى عذره از قضاعه ازدواج كرد ، و اين مرد زن خود را با قصى ، كه كودكى خردسال بود ، به شام به سرزمين بنى عذره برد ، و در آنجا به مناسبت غربت و دورافتادگى خود از زادگاهش ، به قصى معروف شد . قصى در آنجا بزرگ شد ، و