به فريسيان معروف شدند ، و آنان اصرار مىورزيدند كه آداب مذهبى يهود بايد طابق النعل بالنعل آن طور كه در شريعت موسى مندرج است در كليهء شئون زندگى رعايت شود ، و به علاوه براى احاديث شفاهى نيز اهميت فراوان قائل بودند . دورهء فعاليت فرقه فريسيان تا حدود سال 135 بعد از ميلاد كشيده شد ، و در توسعهء جنبهء سنت‌پرستى يهوديت تأثير فراوان داشت . 16 . يبوسيان . اسم طايفه‌اى از كنعانيان است كه در كوهستان حوالى اورشليم سكونت داشتند ، و اسرائيليان به هلاك نمودن ايشان مأمور بودند ( تث 7 : 1 و 2 : 17 ) ، و با جمعى از پادشاهان بر ضد جبون همدست گرديدند . لكن در حضور يوشع شكست خورده ، شهريار ايشان ، ادونى صادق مقتول گشت ( يوش ، 1 : 1 - 27 ) . از آن پس باقى يبوسيان ، با « يا بين » ، پادشاه حاصور بر ضد يوشع متحد گشتند ، و لكن هزيمت يافته ، پراكنده گشتند ( يوش 11 : 1 - 9 ) . اما يبوسيان اورشليم كليتا از اورشليم اخراج نشدند ، بلكه با بنى يهودا و بنى بنيامين سكونت ورزيدند ( يوش 15 : 8 داو 1 : 21 ) . و با وجودى كه داود قلعهء ايشان را گرفته بود ، ايشان را اخراج ننمود ( 2 سمو 5 : 6 و 8 و اتو 11 : 4 - 6 ) . و سليمان ساير يبوسيان را خراج‌گزار نمود ( اپاد 9 : 20 و 21 ) . و بعضى از يبوسيان تا بعد از مراجعت از اسيرى بابل در اورشليم باقى ماندند ( عز 9 : 1 - 2 ) . ( ق . ك . م ص 943 ) 17 . فلسطيان felestian ، ساكنين قديم فلسطيا ( ناحيهء قديم جنوب غربى فلسطين ) كه مردمى غير سامى بودند . در قرن دوازدهم ق . م از جزاير درياى اژه ( احتمالا جزيرهء كرت ) به فلسطين آمده بودند . به سبب تسلطشان بر منابع آهن و سازمان سياسى شهرهايشان ، قرنها رقيب دولت اسرائيل بودند . ( د . م . ج 2 . ش - ل . ص 1918 و 19 ) 18 . اخناتون oxnaton [ مصرى - آتون راضى است ] فت ح 1358 ق . م ، پادشاه ( ح 1375 - ح 1358 ق . م ) مصر از سلسله هيجدهم XVIII پسر امنحوتب سوم به اسم امنحوتب چهارم سلطنت را شروع كرده ، دست به اصلاح دين مصرى براساس پرستش يك خداى اصلى زد ( آتون ، خداى آفتاب ) ؛ به همين جهت اسم خود را تغيير داد . به اصلاحات وسيعى به منظور وحدت دادن به حيات سياسى ، اجتماعى ، و هنرى تحت لواى اين توجيه اقدام نمود . پايتخت را از تب كه تحت نفوذ كهنه بود به محل كنونى تل العمارنه منتقل كرد . اصلاحاتى كه در دين كرد مخالفت كهنه را برانگيخت و اگرچه اين امر و مسائل داخلى و خارجى موجب اضمحلال دولتش شد ، دورهء او از بزرگترين ادوار هنر مصرى است . مجسمهء نيمتنهء زنش ، ملكه « نفرتىتى » از گنجينه‌هاى معروف هنر جهانى است . ( د . م . ج 1 . الف تاس ص 69 ) 19 . اسيوط asyut ، نام قديمش لوكوپوليس lukopolis ) به يونانى ) بزرگترين شهر صعيد مصر ( مصر عليا ) ، بر ساحل غربى رود نيل ؛ زادگاه جلال الدين سيوطى . از مراكز تجارى درهء نيل و سد اسيوط ( براى آبيارى ) نزديك آن است . ( د . م . ج 1 . الف - س . ص 153 )