بيزانسيها ، ونيزيها ، و مليتهاى ديگر بودند . در زمان حملهء سلطان محمد به قسطنطنيه همه با هم نقطهء مشتركى يافته و در برابر دشمن مهاجم متحد شدند . نيروى سيل‌آساى سلطان محمد به كمك توپخانهء بسيار مجهز و نيروى دريايى ، شهر را محاصره كرد . او پيش از محاصره ، در كنار ديوار شهر نماز ظهر را باشكوه تمام برگزار كرد و سپس دستور داد محاصره را آغاز كنند . كنستانتين امپراطور قسطنطنيه ، تا آخرين دم از شهر و مردم خود دفاع كرد و شهر پس از سه روز محاصرهء وحشتناك و دفاع بوسيلهء نيروى اندك شهر ، بالاخره گشوده شد . مىگويند در اين حادثه 50 تا 60 هزار نفر از اهالى شهر كشته شدند . محاصره و حملهء شديد از يكشنبه 27 مه 1453 برابر با 18 جمادى الاولى سال 858 هجرى قمرى آغاز و در روز سه‌شنبه پايان گرفت . بعدازظهر روز سه‌شنبه ، سلطان محمد به ديدن شهرى كه فتح كرده بود رفت و مستقيما به كليساى سنت صوفى وارد شد و شكر خداى را به جاى آورد . او نسبت به كليسا بىاحترامى ننمود و دستور داد آن را به مسجد تبديل نمايند و خود در محراب كليسا اقامهء نماز نمود ؛ و بدين ترتيب يكى از معروفترين كليساهاى نصارى در دنيا كه توسط امپراطور كنستانتين اول پىگذارى شد و بعد از دو بار ويرانى ، توسط امپراطور ژوستىنين مرمت گرديد ، به معبد مسلمانان بدل شد و به نام مسجد اياصوفيا نامگذارى گرديد . از آن پس قسطنطنيه به مدت پانصد سال پايتخت امپراطورى عثمانى ترك شد و سلطان محمد فاتح به سرعت ، به عمران و آبادانى كشور پرداخت . دولت عثمانى كه تا آن زمان منحصر به يك مملكت اسلامى آسيايى بود ، فتوحات خود را در اروپا و آسيا و افريقا دنبال نمود . گفتنى است كه در عهد وى اولين برخورد بين عثمانيها و مماليك مصر روى داد عصر سلطان محمد فاتح ، دوران پيشرفتهاى شگرف در صنعت و هنر و معمارى و ادب و فنون نظامى و قانونگذارى است كه از حوصلهء بحث ما خارج است ، اما از آن پس قدرت دولت ترك مسلمان عثمانى به جايى رسيد كه دولتهاى اروپايى از ترس گسترش نفوذ آن دولت به كشورهاى خود ، پيوسته در بيم و هراس بسر مىبردند « 1 » .

--> ( 1 ) . براى اطلاعات كاملتر رجوع كنيد به كتاب تاريخ تركيه تأليف سرهنگ لاموش .