اصلى فلسطين را عمدتا مسلمانان عرب تشكيل دادند . خلفاى بعدى اموى مخصوصا عبد الملك بن مروان و پسرش وليد [ 29 ] به تعمير بناها و ايجاد مساجد همت گماشتند . عبد الملك بن مروان در سال 690 ميلادى قبهء صخره را ساخت ، و مسجد الاقصى را پى گذاشت . عبد الملك براى اينكه بتواند هزينه و مخارج اين عمارات را تأمين نمايد ، دستور داد خراج و ماليات هفت سال سرزمين مصر را به اين كار اختصاص دهند . پسرش وليد بن عبد الملك در تعمير و مرمت آثار مقدس حرم شريف كوشش فراوانى بخرج داد . علاوه بر اينها در زمان وليد شهر رمله [ 30 ] به تصرف مسلمانان درآمد و او در آن شهر مسجدى به نام مسجد ابيض بنا نمود . ادارهء قدس ، توسط مسلمانان در زمان خلفاى عباسى نيز ادامه يافت با اينكه پايتخت عباسيان شهر بغداد بود ، اما از آنجا بود كه به تمام جهان اسلام نظارت مىنمودند . عباسيان ضمن اينكه به آبادانى و عمران شهرها علاقه داشتند و در ترويج علوم و ادبيات و هنرها همت زيادى مبذول مىداشتند ، اما ، به نام خلفاى مسلمين فجايع زيادى نيز مرتكب شدند كه در اينجا مجال بحث آن نيست « 1 » . خلفاى عباسى به سهم خود در تعظيم و تكريم قدس و نگاهدارى اماكن متبركه كوششها كردند . در هنگامى كه بر اثر زلزله قسمتى از بناى صخره ويران شد ، ابو جعفر منصور دومين خليفهء عباسى معروف به دوانيقى فرمان داد طلاى پوشش درهاى قدس را كندند و از آن مسكوك ساختند و هزينهء عمران ابنيه نمودند . نيز منصور و پسرش مهدى خليفهء ديگر عباسى پدر هارون الرشيد به زيارت قدس رفتند و به اعتبار و رونق آن افزودند . در سال 264 هجرى برابر با 877 ميلادى حكومت « طولونيه » توسط احمد بن طولون [ 31 ] كه اصلا ايرانى بود در مصر تشكيل شد او شام را فتح كرد و پس از آن بر فلسطين مسلط شد . خلفاى فاطمى مصر : پس از آنكه عبيد اللّه المهدى پسر حسين بن احمد بن

--> ( 1 ) . ر . ك سيد جعفر حميدى . نهضت ابو سعيد گناوه‌اى . ( تهران ، رسا ، 1360 ) چ 2 ص 35