عبد الحي حبيبى
83
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
ميكرد ، كه داستان جالب جنگها و دلاوريهاى او را مولف تاريخ سيستان با انشاى لطيفى نوشته است ، و ما آن را به حوالت تواريخ فارسى و عربى بجاى خود در فصل دوم اين كتاب در مبحث فتح كابل آوردهايم . اما چون مورخان نام اين كابلشاه را نمىنويسند ، بنابر ان تعيين آن از بين كابلشاهانيكه درين فصل نام بردهايم مشكل است . مولف تاريخ سيستان درين جنگ دو نفر كابلشاه را ذكر مىكند كه يكى را كابلشاه عظمى ميگويد ، و ازين برمىآيد كه در جنگ سال 36 ه كابل ، ابن سمره دو نفر كابلشاه را در مقابل خويش داشت ، كه كابلشاه بزرگ بعد از شكست و تسليم كابلشاه كوچك هنوز مقاومت خود را دوام ميداد ، و 28 هزار لشكر مجهز فيلدارى داشت ، و مهلب بن ابى صفره او را بشكسته بود « 1 » خنچل غير از مآخذ گذشتهء هندى و چينى و البيرونى يكنفر ديگر همين كابلشاهان را از روى نوشتهء مورخ دقيق و معتبر عربى احمد بن واضح يعقوبى ( حدود 292 ه ) مىشناسيم وى گويد : « المهدى بن منصور خليفهء عباسى در حدود ( 164 ه ) سفراى خود را به ملوك اطراف ارسال داشت ، و ايشانرا به اطاعت خويش خواند ، كه اكثر ايشان اطاعت ويرا پذيرفتند ، و يكى ازين شاهان ملك كابل شاه بود ، كه او را خنچل گفتندى » « 2 » اين كابلشاه معاصر خليفه المهدى كه در حدود ( 164 ه ) زندگى داشت ، در تاريخ يعقوبى نامش ( حنحل ) طبع شده و در نسخهء ناقص خطى كرامات سخى سرور ( خنجل ) است « 3 » كه گمان ميرود به تصرف نارواى كاتبان تحريف شده است .
--> ( 1 ) - تاريخ سيستان 88 - به فصل دوم اين كتاب و عنوان فتح كابل رجوع شود . ( 2 ) - تاريخ يعقوبى 2 / 397 طبع بيروت 1960 م ( 3 ) - كتابى كوچك خطى به فارسى قرن ششم حاوى بر شرح كرامات سخى سرور در ديرهء اسماعيل خان بين بلوچان موجود بود ، كه مأخذ من درين مبحث همين نسخهء خطى است . براى تفصيل به مبحث لويكان درين كتاب رجوع كنيد .