عبد الحي حبيبى

869

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

دور دست كشور اسلامى گريختند ، و چون در خراسان شيعيان آل نبوت موجود بودند ، اكثر امامان و افراد گزيدهء دودمان حضرت على و عباس به خراسان پناه مىآوردند . « 1 » در عصر بنى اميه علويان آنقدر به تنگى معيشت و عسرت مالى گرفتار شدند ، كه حتى از گرسنگى هم مىمردند ، و خالد قسرى امير امويان ( 66 / 126 ه ) مجبور شد تا بايشان كمك مالى نمايد . و چون ازين امداد برخوردار شدند ، باز بطلب خلافت آغاز كردند . « 2 » در انوقت از مبادى مذهب اثنا عشريهء اماميه مسئله تعيين خليفه از خاندان نبوت ، بشدت در خراسان مطرح عمل و عقيده بود ، و چون خراسانيان از شدت ظلم و استبداد امراى اموى بجان رسيده بودند ، ميخواستند كه در طرفدارى آل نبوت ، آن سلطهء قوى ستم را از دوش خود دور سازند . از حدود 100 ه 718 م پيروان و طرفداران دودمان نبوت در خراسان به نظر مى آيند و قراريكه سابقا گذشت ، حضرت قثم ( به ضمهء اول و فتحهء دوم ) بن عباس يك فرد نزديك خاندان نبوت در سنه 57 ه 676 م در سمرقند شهيد شده بود ، كه او را مطابق عقيدهء رجعت تاكنون شاه زنده پندارند ، و به رجعت او منتظرند « 3 » و مزارش تاكنون در سمرقند به شاه زنده معروفست . قراريكه مورخان اسلامى ضبط كرده‌اند : اولين دعوت آل عباس بخراسان در سنه 100 ه 718 م رسيده بود ، كه محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس ، ميسره را بعراق و محمد بن خنيس و ابا عكرمهء سراج ( ابو محمد الصادق ) و حيان عطار را به خراسان فرستاد ، و اين داعيان نامه‌هاى مردم قبول‌كننده را گرفته و به محمد بن على فرستادند و چون ابو محمد صادق دوازده نفر نقباء محمد بن على را انتخاب مىنمود ، در ان جمله خراسانيان هم بودند ، مانند شبل بن تهمان هروى و غيره . « 4 »

--> ( 1 ) - آداب السلطانيه 128 ( 2 ) - ابن اثير 5 / 129 ( 3 ) - گولد زيهر در عقيدهء اسلامى 193 ( 4 ) - طبرى 5 / 316