عبد الحي حبيبى

846

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

دودمانهاى خراسانى كه در پرورش علوم دست داشته‌اند در نهضت علمى مسلمانان برخى از دودمانهاى اهل علم خراسان نيز بهره كافى داشتند كه از ان جمله است : آل شاكر : موسى بن شاكر يكى از مردم خراسان بود كه در آغاز راهزنى ميكرد و جوان دلير به لباس لشكريان بود ، كه ازين راه مالى فراوان اندوخت و توبه كرد ، وى در علم هندسه نهايت ماهر بود ، و سه نفر پسرش مشهور به بنى شاكر محمد و احمد و حسن در بيت الحكمه مامون تربيه ديدند ، كه ابو جعفر محمد ( متوفى 259 ه 872 م ) در هندسه و نجوم و اقليدس و المجسطى و كتب نجوم و هندسه اطلاع كامل داشت . و هر يكى ازين برادران دانشمند در پرورش علم و دانشمندان و جمع كتب و ترجمهء آن مالى عظيم صرف كردند ، كه در ماهى به 500 دينار ميرسيد ، و كتب زياد در هندسه و علم حيل و حركات و موسيقى و نجوم و رياضى تاليف كردند ، و گويند كه احمد در علم حيل بدرجه‌يى استاد بود ، كه هيچكس از گذشتگان بمرتبهء او نرسيده بودند . و برادر سوم يعنى حسن در هندسه منفرد بود و با وجوديكه از كتاب اقليدس فقط شش مقاله را خوانده بود ، ولى ذاكره و تخيل او آنقدر نيرومند بود ، كه به استخراج بسا مسائل جديد موفق شد مانند تقسيم زاويه به سه قسم مساوى ، و طرح دو خط بين دو خط متوالى به نسبتى كه از ان مسايل ديگر حل گردد « 1 » .

--> ( 1 ) - اخبار الحكماء 286 و 208