ابو معشر بلخى : جعفر بن محمد بن عمر بلخى مشهور به ابو معشر ، عالم فلكى و منجم مشهور ، در آغاز امر از اصحاب حديث بود ، ولى بعد از عمر 47 سالگى نجوم آموخت و آنقدر شهرت يافت ، كه قفطى او را به احكام نجوم در تمام عالم اسلام عالمتر ميخواند ، و همچنين در سير عجم و اخبار سائر ملل استاد بود ، و بعمر متجاوز به صد سالگى رسيد ، و مدتها در بغداد زيست ، و در سال 272 ه 886 م در واسط بمرد . آثار او در نجوم و تاريخ و زيچ و غيره زياد است ، كه ابن نديم و قفطى تا چهل كتاب نام مىبرند . « 1 » و قاضى صاعد اندلسى ( متوفى 462 ه 1070 م ) گويد كه ابو معشر زيج خود را بر مذهب علماى قديم ايران و سائر نواحى بنا نهاده ، كه اهل حساب از مردم پارس و هند و چين و اكثر امم كه معرفت به احكام نجوم دارند ، آن را صحيح‌ترين ادوار دانند ، و نام آن را سنى العالم گويند : « 2 » بو معشر بلخى در نزد غربيان بنام ALBOMASAR در قرون وسطى معروف بوده و از شاگردان الكندى ( متوفى حدود 258 ه 871 م ) است ، و دوازده كتاب او اكنون موجود است . « 3 » كه در كتاب المدخل الى علم احكام النجوم مد و جزر بحر را اتركشش آفتاب و ماه شمرده ، و اين كتاب در قرون وسطى در شرق و غرب پسنديده و مشهور بود « 4 » محمد بن موسى خوارزمى : ابو عبد اللّه محمد بن موسى خوارزمى از مردم شمال خراسان و رياضىدان و استاد فلكى و مورخ است كه با مامون ( 198 / 218 ه ) معاصر و رئيس خزانهء كتب او بود ، كه به جمع و ترجمه كتب يونانى همت گماشت . « 5 » وى از بزرگترين علماى رياضى دنياى قديمست كه اثر او در تمدن اسلامى و مراكز علمى اروپا از قرن 12 م آشكار است ، و او را مولفان لاتينى ALKHORISM و ديگران ALGORISM نامند . كتاب

--> ( 1 ) - اخبار الحكماء 106 و الفهرست 386 ( 2 ) - ترجمه طبقات الامم 170 طبع تهران 1310 ش ( 3 ) - تاريخ ادبيات در ايران 1 / 117 ( 4 ) - خدمات علمى مسلمانان در قرون وسطى 1 / 64 ( 5 ) - الاعلام 7 / 337