عبد الحي حبيبى
70
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
مسكوكات در دست است ، كه اين نام بران نوشته شده و آن را به مهاكشتر پهاندو - سيتهين نسبت دادهاند ، كه در حدود 110 ق ، م حكمدارى داشت . ( تعليقات هوديوالابر تاريخ هند از ايليوت و داوسن 2 / 660 طبع دوم على گرهند 1952 ) چنانچه گذشت اصل كلمه قرار ضبط مورخين قديم عرب و عجم رتبيل بوده لا غير ، و حتى در ادب عربى و در اعلام عرب نيز به همين املاء رتبيل دخيل شده ، و تا وقتى كه سند قاطعى در مقابل آن موجود نشود دليلى نيست كه ما را از قبول رتبيل بازدارد ، و نميتوانيم صور ممسوخ ديگر آن را بپذيريم . و نيز چون قلمرو اقتدار رتبيلان زابلستان از غزنه تا مجارى ارغنداب بود و در كابل و ولايات شرقى افغانستان و اراضى غربى هند ، نفوذ و تسلطى نداشتند ، بنابر ان ايشان را با شاهان كابل و شيران باميان و ديگران خلط نبايد كرد ، و تطبيقات هود يوالا نيز حدس ضعيف و بى سنديست كه با ضبط مسلسل و متواتر مورخان عرب و عجم منافيست . و اين تواتر قوى را بدون دلايل موجه و اسناد كتبى همين عصر رد نتوان كرد .