عبد الحي حبيبى

824

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

نم دمعى فليس يكتم شيئا * و رأيت اللسان ذا كتمان كنت مثل الكتاب اخفاه طى * فاستدلوا عليه بالعنوان « خدا خير ندهاد اشك چشم مرا ، و نيكى دهاد زبان مرا ! زيرا چون اشك من ريخت ، هيچ چيزى را پنهان نگذاشت . در حالى كه زبان توانست بكتمان اسرار پردازد . من مانند كتابم سربسته و پوشيده . ولى از عنوانم مرا مىتوان شناخت . » حرمازى پس ازين گفت : همانا اين طرازيست كه شعراء ميخواهند نظير آن را بسازند ، ولى بر ان دست نمىيابند . « 1 » على عكوك خراسانى على بن جبله بن مسلم از شيعيان خراسانيست ، كه در سنه 160 ه 776 م در حربيه غربى بغداد در دودمان خراسانى به دنيا آمد و نابينا بود . او شاعر مقتدر و شيرين كلام و داراى معانى لطيف و مدايح عاليست ، كه در مدح رجال مخالف مامون سروده ، و هم بدين سبب مورد خشم خليفه واقع شد و به اطراف گريخت ، تا در شام او را گرفتند ، و پيش مامون آوردند . وى امر داد تا زبانش از قفايش كشيدند ، و هم درين ماجرى در سنه 213 ه 828 م بمرد . على مرد سياه چردهء خوش قريحه و شاعر بسيار ماهرى بود ، كه حتى استادى مانند اصمعى بر حالش رشك مىبرد ، و او را از حسد عكوك ( به فتحتين و واو مشدد مفتوح بمعنى غليط فربه ) ميگفت . « 2 » از اشعار رندانهء عكوك است : نعم عون الفتى على نوب الده * ر سماع القيان و العيدان و كوءوس تجرى بماء كرم * و مطى الكوءوس ايدى القيان فاشرب الراح و اعص من لام فيها * انها نعم عدة الفتيان « 3 »

--> ( 1 ) - عصر المامون 2 / 393 ( 2 ) - الاعلام 5 / 75 بروكلمان 2 / 37 عصر المامون 2 / 431 بحوالت الاغانى و خطيب بغدادى و ابن خلكان و غيره ( 3 ) - عصر المامون 2 / 437