امام بخارى در شناختن حديث صحيح از ضعيف و شناسائى رجال حديث و تاريخ حيات و وفات و متقى بودن ايشان ، اطلاعات كامل و در عين زمان حافظه بسيار قوى داشت كه در كودكى هفتاد هزار حديث را حفظ كرده بود ، و در تصديق احاديث شرط داشت كه بايد اسناد آن متصل و روات آن مسلم صادق غير مدلس و غير مختلط و متصف بصفات عدالت و ضابط متحفظ و سليم الذهن و اندك وهم سليم الاعتقاد باشد ، و همواره از مكثران داراى حفظ و اتقان روايت ميكرد ، و فقيه كاملى بود كه گاهى مذهب حنفى و وقتى هم شافعى و گاهى ايمهء ديگر را تقليد كردى ، و جامع صحيح او 97 كتاب و 3450 باب دارد . و ناقدان اين علم ، 110 حديث آن را بنابر عللى انتقاد كنند ، كه 32 حديث آن با مسلم مشترك و در 78 بخارى منفرد است . و يكى از وجوه انتقاد بر بخارى اين بوده كه وى از عكرمه مولى ابن عباس روايتها دارد ، در حالى كه علماء در ان احتمال جعل و كذب را داده‌اند . و مسلم ازو جريك حديث - آن هم باعتماد را وى ديگر - روايت ننمايد . « 1 » بهر صورت امام بخارى از اعلم علماى اين علم در دنياى اسلام بوده و اولين مرد دانشمند و پارساى خراسانيست كه بدين اسلام و علم حديث خدمت جاويدان نموده است . امام مسلم نشاپورى ابو الحسين مسلم بن حجاج قشيرى از مردم نشاپور خراسانست ، كه در حدود 202 ه 817 م در آنجا به دنيا آمد ، و در مدارس حديث خراسان كه امامان بزرگ اين علم ، در ان سوابق علمى و تدريسى داشتند پرورده شد ، و حافظ معروف و امام محدثان بود ، كه به حجاز و مصر و شام و عراق در طلب حديث سفرها كرد ، و بارها به بغداد آمد ، كه آخرين آمدنش بدين مركز ثقافت اسلامى در سنه 259 ه 873 م بود ، و چون به خراسان برگشت ، بتاريخ 25 رجب 261 ه 6 مى 875 م در نصرآباد در روستاى نشاپور از جهان رفت . كتاب معروف امام مسلم نشاپورى « صحيح مسلم » است ، كه بعد از صحيح بخارى

--> ( 1 ) - ضحى الاسلام 2 / 110