و هردو را خلط نكرده است و كلمهء زنبيل كه اصلا عربيست « 1 » در كتب لغت عرب جدا از كلمهء الزند بيل آمده است ، و هم كلمهء موخر الذكر را عربها با مفهوم آن كاملا بحيث كلمهء دخيل و معرب مىشناختند ، و زندبيل بر وزن خندريس بمعنى پيل عظيم معرب است . « 2 » مثلا كلمهء زندبيل را به همان معنىايكه فردوسى گفت : « بتن زنده بيل و بجان جبرئيل » يكنفر شاعر عربى زبان ملتانى در قصيدهء عربى استعمال كرده كه در مروج - الذهب ( 3 / 14 ) موجود است ، و احمد بن عبد الوهاب نويرى متوفى 733 ه در نهاية - الارب ( 9 / 311 ) از مروج نقل كرده است ، همچنان مطيع بن اياس شاعر عرب زندبيل را در اشعار خود آورده « 3 » و ابو منصور موهوب بن احمد جواليقى ( 465 / 540 ه ) زبان‌شناس عرب تصريح مىكند كه الزندبيل كلمهء فارسى معرب است « 4 » و نويسندگان قاموس و لسان العرب هم آن را بمعنى فيل عظيم و معرب زنده پيل مىشناخته‌اند . همين جواليقى كه كلمهء زندبيل را با تمام كيفيت آن مىشناخته در كتاب المعرب خود رتبيل را بمعنى ملك سجستان ضبط كرده كه در نسخ خطى به فتحهء راء نوشته شده است « 5 » و ازين برمىآيد كه لغويون عرب هردو كلمه را جداگانه شناختندى . ثانيا : كلمهء رتبيل را شعراى عرب به همين معنى ملك سيستان مىشناختند . مثلا فرزدق يكنفر شاعر معاصر رتبيلان در مدح سليمان بن عبد الملك اموى ( 96 - 99 ه ) گفت : و تراجع الطرداء اذو ثقوا * بالامن من رتبيل و الشجر « 6 » ازين بيت شاعر معاصر رتابله ثابت مىآيد كه اصل كلمهء رتبيل بود ، نه زنتبيل ( كما زعم )

--> ( 1 ) - ر ك لسان العرب و تاج العروس و غيره . در منتهى الارب 2 / 203 گويد : زنبيل : بالكسركيسه و و انبان . و احمد بن حسين بن احمد بن زنبيل نهاوند راوى تاريخ بخاراست از ابو القاسم اشقراز بخارى . و ازين پديد مىآيد : كه كلمهء زنبيل بطور علم هم مستعمل بود . ( 2 ) - منتهى الارب 2 / 204 ( 3 ) - كتاب الحيوان جاحظ 7 / 50 ( 4 ) - المعرب من الكلام الاعجمى ص 176 طبع احمد شاكر قاهره 1361 ق ( 5 ) - المعرب جواليقى 163 ( 6 ) - ديوان الفرزدق 1 / 324 كه رتبيل به فتحهء راست .