عبد الحي حبيبى
701
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
در سند بود ، در شش ميلى غربى برهمنآباد شهرى را بنا نهاد ، و به مناسبت نصرت و فتحى كه بر دشمنان سندى خود يافته بود ، آن را منصوره ناميد كه پس ازين منزل عمال و پايتخت حكام اسلامى سند گرديد ، « 1 » و بناى آن بين 105 و 120 هاست . منصوره شهر جديد التعمير عربى مساحهء يك ميل در يك ميل داشت « 2 » ، و خليجى از درياى مهران ( سند ) در اطراف آن بود ، و مسلمانان در ان سكونت داشته و ميوهاى ليمو و انبه و خرما و نيشكر فراوان داشت « 3 » ، و شهر سرسبز و آبادى بود . بقول بشارى بناهاى اين شهر چوبى و خاكى و مسجد بزرگ جامع آن بر طرز مسجد جامع عمان بر ستونهاى بزرگ چوپ ساج و ساگوان استوار بود ، و بازارهاى معمور و پرمتاع داشت كه تجارت آن خيلى گرم بود . « 4 » و حصار محكم و محفوظ آن مردم را از حملهء دشمنان نگهدارى ميكرد « 5 » ، و داراى چهار دروازه بنام باب البحر در مشرق ، و باب طرران در مغرب ، و باب سندان در جنوب و باب ملتان در شمال شهر بود ، و لشكرگاهى براى اقامت پنجاه هزار لشكر با اصطبل ده هزار اسپ و هشتاد پيل « 6 » ، و كاخهاى عظيم براى امراء و محكمهء قضا و مدرسه در تحت نگرانى قاضى القضاة ابو محمد منصورى داراى كتب خانهء بزرگى داشت ، « 7 » و اين شهر بقول منهاج سراج در طبقات ناصرى ، تا قرن هفتم هجرى آباد بود ، و در همين قرن غالبا با برهمنآباد در زلزله از بين رفته باشد . « 8 » بقول مسعودى منصوره در سرسبزى و آبادى نظيرى نداشت و بستانهاى آن
--> ( 1 ) - فتوح 543 و تاريخ يعقوبى 2 / 324 ( 2 ) - منصوره در 94 درجه 30 دقيقه شرقى و 24 درجه 44 دقيقه شمالى واقع بود . ( 3 ) - اصطخرى 103 ( 4 ) - احسن 479 ( 5 ) - تاريخ يعقوبى 2 / 409 ( 6 ) - مروج الذهب 1 / 377 ببعد ( 7 ) - احسن 481 ( 8 ) - تاريخ سند ندوى 350