موضع و جمعا بمعنى « جاى اصلى » باشد « 1 » كه با ضبط هيون تسنگ مطابق است . ابو زيد سيرافى در ( 264 ه 877 م ) گويد كه مردم به زيارت بت ملتان از راه يك ماهه دور مىآيند ، و عود هندى گرانبها را كه يك من آن به دو صد دينار است از كامروپ آورده و بخور مىنمايند . « 2 » ابن نديم بحوالت يك كتابى كه در سال 249 ه 863 م نوشته شده بود مىنويسد كه معبد ملتان يكى از معابد هفت‌گانهء معروف هند است ، و در ان بتى آهنين به طول هفت گز در بين قبه معلق است . زيرا از چهار طرف جاذبهء مقناطيس آن را معلق نگهداشته و بلندى قبهء آن 180 دست است . و ازين راه مردم به زيارت بت‌هاى باميان ميروند . چون لشكريان عرب برين شهر حمله بردند ، ثروت هنگفتى را در معبد يافتند ، و به مقدار يكصد بهار طلاى ناب را از ان بدست آورده و بردند . و بدين سبب آن را بيت الذهب ناميدند . « 3 » چون هر بهار 333 من وزن داشت ، مقدار اين طلا 33300 من بود ، كه ابن خرداذبه تنها 40 بهار به قيمت سه مليون و پانصد و نود و شش هزار و چهار صد درهم نوشته است . « 4 » و جملتا يكصد و بيست مليون درهم از شهر ملتان بدست فاتحان اموى افتاده بود . « 5 » بقول بشارى در ملتان بتى است طلايى كه هم بسبب آن ملتانرا فرج بيت الذهب خوانند . زيرا هنگاميكه مسلمانان آن را فتح كردند ، چون دست تنگ بودند ، و در انجا زر فراوان را يافتند ، آن را به غنيمت گرفتند . اين بت در كاخى افتاده كه در آبادان‌ترين مواضع ملتان واقعست و در بين آن قبهء زيباييست كه در اطراف آن خانهاى خدمتگارانست . بت در زير اين قبه به شكل مرد چهار زانو بر كرسى نشسته از گچ و آجر ساخته شده و پوستى را مانند سنجاب سرخ به دو پوشانيده‌اند ، كه غير از دو چشم آن‌كه از جواهر

--> ( 1 ) - كتاب الهند 250 ( 2 ) - كتاب الهند و الصين 129 ( 3 ) - الفهرست 485 ( 4 ) - المسالك و الممالك 56 ( 5 ) - تاريخ سند از ندوى 117