عبد الحي حبيبى

690

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

مانند بيهقى و گرديزى آن را به شكل برشور مكرر ذكر كنند . اما چنين به نظر مىآيد كه كابلشاهان بعد از شكست خويش در وادى پشاور ماوراى خيبر مقاومت ميكردند ، و اين مقاومت تا عصر سبكتگين و قرن چهارم دوام داشت . بنابرين مورخان و جغرافيا - نگاران عرب ازين شهر ذكرى ندارند ، و آنچه فاهيان و هيون تسنگ آورده‌اند ، وضع معابد و ابنيهء اين عصر را در پشاور فى الجمله روشن مىسازد . ويهند : در فصل اول كتاب در احوال كابلشاهان گفتيم ، كه بعد از فتح كابل بدست مسلمانان ، كابلشاهان به طرف مشرق پس نشسته و در منتهاى وادى گندهارا كه ويهند كنار غربى درياى سند در مقابل اتك كنونى باشد ، قرارگاه خود را ساخته ، و آن را بعد از كابل ، پايتخت ثانوى خويش ساختند . اين ويهند كه اكنون بر كنار راست اباسين ( اندوس ) يعنى ساحل شمالى آن بفاصله پنج ميل از اتك و چهار ميل در جنوب غربى قريه لاهور بعرض 34 درجه 2 دقيقه شمالى و طول 72 درجه 27 دقيقه مشرقى افتاده مردم بومى آن را هند گويند ، و به عقيدهء جنرال كننگهم همان ايمبوليما EMBOLIMA است كه مورخان اسكندر ذكر كرده‌اند . و اكنون اين نام در قريهء امبر دو ميلى شمال هند موجود است ، و در همين ايمبوليما بود ، كه اسكندر بر درياى اباسين پل بست ، و ازين برمىآيد كه اين شهر مهم در عصر اسكندر و بعد از ان در آغاز دورهء مسيحى موجود بود . « 1 » هيون تسنگ زاير چينى در اول دسمبر 630 م 9 ه از راه ننگرهار بدين شهر رسيده و بعد از ان در راه بازگشت از هند بتاريخ 25 دسمبر 643 م - 23 ه از درياى سند بر فيل گذشته و بيست روز در ان توقف كرده بود ، او نام آن را يو - تو - كيا - هن - چه U - TO - KIA - HAN - CHA گويد كه بقول ژولين نام سابق آن يودا كهنده بود ، و سنت مارتن موقع آن را در هند كنونى تعيين كرد . اين شهر بقول هيون تسنگ در كين - تو -

--> ( 1 ) - جغرافياى قديم هند 51 ببعد و گزيتبر صوبة شمال غربى هند 15