عبد الحي حبيبى

681

تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )

ارغنداب كنونى ) بر يك فرسخى بست با آن مىآميخت كه نزديك اين مجمع نهرين پل كشتىها موجود بود ، و نيز در نيم فرسخى شهر بست به طرف غزنه ، شهر كوچكى بنام العسكر ( لشكرى بازار كنونى و لشكرگاه عصر غزنوى ) افتاده بود ، كه در ان عساكر سلطانى قيام ميكردند . « 1 » كوهك : اين قلعه بر كنار غربى درياى ارغنداب واقع و قرارگاه استوار و محفوظى بود ، كه يكى از قلاع رتبيلان زابلى در اوايل دورهء اسلامى شمرده مىشد ، و اكنون هم قريه‌يى بدين نام در حدود ده ميلى غرب قندهار موجود و بقاياى قلعهء قديم در ان نمايان است . اين قلعه محكم كه بقول بيهقى « شارستان رتبيل » بود و تا عصر غزنويان هم وجود داشت « 2 » محل مدافعهء وادى قندهار از حملات جانب سيستان و بست بود ، و طوريكه در فصل اول و مبحث رتابله گفتيم ، رتبيلى درينجا با يعقوب ليث صفارى مىجنگيد ، و چون در 252 ه 866 م صالح بن حجر عمزادهء رتبيل عاصى شد ، يعقوب او را درين حصار متحصن داشت ، و صالح هم درينجا انتحار نمود ، و جسد او را از بالاى قلعه فروافگندند . « 3 » مولف حدود العالم ( ص 64 ) نيز كهك را از شهرك‌هاى حدود پنجوائى شمارد با نعمت و كشت ، كه اكنون هم بقاياى بالا حصار قديم كهك بر كنار سرسبز و خرم و كشتزار درياى ارغنداب در چنين محلى واقع است و مردم افسانهاى شاهان قديم را درين جا نقل كنند و داستانها دارند . و املاى اين نام در كتب دورهء غزنوى و بعد از ان به تحريف كاتبان ممسوخ گرديده و كوهژ و كوهتيز و كوهشير و غيره نوشته شده است . « 4 »

--> ( 1 ) - احسن التقاسيم 304 ( 2 ) - تاريخ بيهقى 3 ( 3 ) - تاريخ سيستان 208 ببعد ( 4 ) - رجوع شود به حواشى تاريخ بيهقى 3 و حواشى تاريخ سيستان 207