سال زردشتيان 12 ماه 30 روزه داشت كه جمله 360 و يك ربع روز بود ، اما پنج روز را در هر سال بنام پنجى و اندرگاه ( اندر جاه معرب ) به پايان ماه هشتم آبان الحاق ميكردند ، كه در خراسان اين رسم باقى مانده و سال 365 روز و يك ربع بود ، و اين ربع را ميگذاشتند ، تا كه در مدت 120 سال يك ماه گرديده و عدد شهور اين سال را 13 مىشمردند ، كه كبيسه باشد ، و پيروان كيش زردشت عقيده داشتند كه مبداء سال ايشان از خلق انسان نخستين يعنى روز هرمزد ماه فروردين كه آفتاب در نقطهء اعتدال ربيعى متوسط آسمان بود آغاز شده است . « 1 » 2 / تقويم بابلى : ديگر از شهور و سنين مروج قرون اول اسلامى در افغانستان ، ماه‌هاى بابلى است ، كه در ملل سريان و يهود رواج داشته و يكى از تقاويم معروف عالم بود . در عصر كوشانيان مقارن قرن اول مسيحى در تخارستان اين شهور را مىنوشتند ، و دليل اين سخن كتيبهء حدود 160 م سرخ كوتل بغلانست ، كه زبان آن درى قديم يا تخارى و رسم الخط آن يونانى شكسته و تاريخ آن را به ماه بابلى نوشته‌اند چنين : « به سى و يكم سال سلطنت ، هنگام نيسان ماه » « 2 » در اصل كتيبهء بحروف يونانى NEICAN نوشته شده ، ولى معلوم نيست كه تلفظ تخارى آن مانند يهودى نيسن بوده و يا مانند تقويم سريانى نيسان ؟ بقول بن و نيست اين تقويم بابلى در زبان سغدى هم معمول بود ، و نيسان ماه هفتم سال رومى و اصلا ماه بهارى بابلى معادل مارچ و اپريل فرنگى ( حمل شمسى ) و در تقويم سريانى نيز ماه هفتم ، ولى در سال مذهبى يهود ماه اول و سى روز بود ، « 3 » و تحول اين كلمه چنين است : اكادى : نيسن - آرامى : نيسن - سريانى و عربى : نيسان . « 4 »

--> ( 1 ) - آثار الباقيه 43 و مقالات 181 ( 2 ) - مادر زبان درى 140 ( 3 ) - دايرة المعارف اسلامى مادهء نيسان . ( 4 ) - الدخيل فى لغة العربيه ، مجله كليه الاداب قاهره 1 - 49 مىء 1950 م