عبد الحي حبيبى
632
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
روزها و هفته : در ميان جامعهء زردشتى خراسان كه در قرن اول هجرى يك قسمت مردم افغانستان را در غرب و شمال كشور تشكيل ميداد ، اصلا حساب هفته نبود ، و هر ماه را به سى روز تقسيم كردندى ، كه هر روز نام خاصى داشت ، بدين ترتيب : 1 / هرمزد يا فرخ . 2 / بهمن . 3 / اردى بهشت . 4 / شهريور . 5 / اسفند ارمذ . 6 / خورداد . 7 / مرداد . 8 / دى به آذر . 9 / آذر . 10 / آبان . 11 / خور . 12 / ماه . 13 / تير . 14 / گوش . 15 / دى به مهر . 16 / مهر . 17 / سروش . 18 / رشن . 19 / فروردين . 20 / بهرام . 21 / رام . 22 / باد . 23 / دى بدين . 24 / دين . 25 / ارد . 26 / اشتاذ . 27 / اسمان . 28 / زامياد . 29 / مارسفند يا مهر سپند . 30 / انيران يا به روز . « 1 » پيروان كيش زردشت در برخى ازين روزها ، جشنهاى خاص و اعيادى داشتند ، كه ما در قسمت رسوم و اعياد همين فصل كتاب شرح خواهيم داد . استعمال اين روزها در تاريخ اواخر دورهء ساسانى و قرن اول اسلامى ازينجا ظاهر است كه طبرى گرفتار شدن خسرو پرويز را در ماه آذر ، روز آذر « 2 » ( اسفند سال 6 هجرى شمسى ) و كشته شدن اردشير پسر شيرويه را دوم ماه بهمن ، شب روز آبان « 3 » ( نهم اردى بهشت سال 9 ه ش ) و قتل شهر براز را در اسفندار مذ ماه روز دى بدين ، « 4 » ( 21 خرداد سال 9 ه ش ) مىنويسد ، و ازين برمىآيد ، كه تا اوايل دورهء اسلامى رسم هفته شمارى در خراسان و عراق نبوده ، و چون اين ترتيب يادگار كلدانيان و آشوريانست ، و يهوديان و مسيحيان هم ازيشان گرفته و درينجا بودهاند ، پس مردم بوسيلهء آنها هفته را مىشناختند ، كه رواج رسمى آن بعد از اسلام است . بدينطور مردم زردشتى هفته نداشتند ، ولى از وجود آن در اقوام سامى آگاه
--> ( 1 ) - آثار الباقيه 43 و 230 و اندرز آذر بدمار سپندان طبع در مجله دانشكدهء ادبيات تبريز 1338 ش ( 2 ) - طبرى 1 / 617 ( 3 ) - طبرى 1 / 629 ( 4 ) - طبرى 1 / 629