عبد الحي حبيبى
611
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
وضع كوچىگرى را داشتهاند ، كه در ترجمهء فارسى نامهء تنسر بنام راعيان ( چرانندهء ستوران و مواشى ) ذكر شدهاند . عياران : در قرن دوم هجرى در خراسان و تمام كشور عباسيان بين طبقات عامه ، مردمى ظهور كردند ، كه ايشان را ( جوان مردان يا عياران يا فتيان ) ميگفتند . اين مردم را از مهمترين عناصر فعال و عوام خراسان و سيستان در قرن دوم و سوم هجرى توان شمرد ، كه در حركات سياسى و تحول اوضاع اجتماعى و فكرى دستى داشتهاند عيار به زبان تازى شخص كارى و هوشيار و چالاك داراى ذكاوتست ، و اين دستهء مردم در تمام شهرهاى خراسان و عراق و بغداد و ديگر بلاد خلافت عباسى با آداب و رسوم و تشكيلات خاصى وجود داشتند ، و در هنگامهها و غوغاها و امور جنگى و سياست و اوضاع اجتماعى و حوادث تاريخى موثر بودند . ايشان پيشوايان و سركردهگانى بنام « سرهنگ » داشته « 1 » و هنگاميكه در حركات طبقات عامه پيشوايى ميكردند ، باصطلاح بيهقى و مورخان قديم سر غوغا بودهاند . عياران مردان شجاع و جوانمرد و عفيف و ضعيف نواز و بزرگ منشى بوده و سرهنگان و بزرگان ايشان همواره بازيگران برجستهء هنگامهها و تحولات سياسى گشتهاند ، و گويند چون خليفه الامين در سنه 198 ه 813 م در بغداد از طرف لشكر طاهر پوشنگى محاصره شد ، پنج هزار عيار بغدادى با تنهاى برهنه در حالى كه زنگها و صدفها در گردن و فلاخن و سنگها در دست داشتند ، با لشكريان مخالف با مهارت جنگيدند . چنانچه على اعمى شاعر در مدح ايشان شعرى سرود ، و در ان عياران را شيران جنگى شكستناپذير خواند و گفت : واحد منهم يشد على ال * فين عريان ماله من ازار و يقول الفتى اذا اطعن الطع * نة « خذها من الفتى العيار » « 2 »
--> ( 1 ) - تاريخ سيستان 61 ؟ ؟ ؟ ( 2 ) - مروج الذهب 3 / 318