گاوميش و گورخر از سند صادر شدى ( تنبيه و الاشراف ) مرغ و طاووس ( البلدان ) از ملتان مشك و از ديبل مشك اعلاى تبتى و از منصوره پيزار و عاج ( البشارى ) اما پوست مدبوغ و آرد و خرماى بصرى و اسپ و عود كه يك من به دو صد دينار فروخته شدى ( كتاب الهند و السند و تقويم البلدان و ابن اثير ) از كالاى در امدى سند بود . « 1 » پيزارهاى كنبايتى نفيس منصوره شهرت داشت و فيل و عاج و عقاقير نافع از ان صادر شدى . ليمو و انبه و اشتران بختى دو كوهانه آن مشهور بود . « 2 » پيزارهاى سندى به بغداد و كشورهاى عربى بسيار برده مىشد ، و در نفاست آنقدر شهرت داشت كه آن را فقط در خور استعمال شهزادگان و ثروتمندان ميدانستند ، و چون بسيار زيبا و خوشنما و نفيس بود ، پوشيدن آن را براى اشخاص متورع و پارسا مناسب نمىشمردند . در كتاب الورع امام احمد بن حنبل مروى خراسانى ( متوفى 241 ه 855 م ) شرح خاصى بعنوان « باب لبس النعال السنديه » موجود است . « 3 » از مواد ديگر تجارتى سند كت ( قسط هندى نام يكدوا ) و چوب بانس و بيد هم بود ، كه ازينجا صادر ميشد . « 4 » مركز تجارتى سمرقند : در شمال مجراى عظيم آمو واديهاى وسيع و سرسبز و زرخيز چغانيان و ختل و سغد افتاده و از سرزمين‌هاى معمور آسياى ميانه بود ، كه درينجا مركز مهم تجارتى سمرقند از چهار طرف با ممالك چين و تركستان و خراسان ربط داشت ، و بقول اصطخرى باركده و فرضهء ماوراء النهر و مجمع بازرگانان و بزرگترين مولد اموال بازرگانى بود ، و ازينجا كالا و خواسته را بساير بلاد مىبردند ، و درين شهر بهترين برده‌گان ماوراء النهر به فروش ميرسيدند ، و دركش مقدار بزرگ ترنجبين بهم

--> ( 1 ) - تاريخ سند ابو ظفر 340 ببعد بحوالت كتب مذكور در متن . ( 2 ) - احسن التقاسيم 481 ( 3 ) - كتاب الورع 101 مطيع سعادت مصر 1340 ق ( 4 ) - ابن خرداذبه 71