عبد الحي حبيبى
35
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
و پسرش اسحاق در غزنه بجايش نشست . اين امير لويك از مردم بومى ( شايد تازيك ) بود . ولى به قول سير الملوك مردم غزنه جهت عدالت و ايمنى جان و مال خويش الپ تگين را به امارت برداشتند . در طبقات ناصرى : منهاج سراج جوزجانى مورخ بصير خراسان در ( 658 ه ) اين موضوع را قدرى روشنتر چنين مينويسد : « چون الپ تگين بعد از حوادث ايام بغزنين افتاد و ممالك زاولستان فتح كرد ، و غزنين از دست امير لاويك ( انوك ؟ ) بيرون كردند ، و الپ تگين بعد از هشت سال برحمت حق پيوست ، پسر او بجاى پدر بنشست ، و با لاويك مصاف كرد ، و هزيمت افتاد ، و به بخارا رفت ، به خدمت منصور نوح . تا ايشان را مدد فرمود بازآمد و غزنين بگرفت و بعد از يكسال اسحاق درگذشت ، بلكاتگين « 1 » را كه مهتر تركان بود بامارت بنشاندند ، و او مردى عادل و متقى بود ، از مبارزان جهان . ده سال در امارت بود و درگذشت و امير سبكتگين به خدمت او بود ، و بعد از بلكاتگين امير پرى بامارت بنشست ، و او مردى مفسد عظيم بود . جماعتى از غزنين بنزديك ابو على لاويك چيزى نبشتند ، و او را استدعا كردند ، ابو على لاويك پسر شاه كابل را بمدد آورد ، چون در حد چرخ بهم رسيدند ، امير سبكتگين با پانصد ترك بر ايشان حمله برد ، و ايشان را بشكست و خلق بسيار را بكشت ، و اسير كرد و دو پيل بگرفت و بغزنين آورد » « 2 » از روى اين سه سند تاريخى ظاهر است كه فاصله بين لويك معاصر صفاريان تا
--> ( 1 ) - در برخى از نسخ ملكا تگين هم آمده ، ولى بلكا بكسرهء اول در توركى بمعنى حكيم و عالم و خردمند است . ( ديوان لغات الترك 1 / 11 ) ( 2 ) - طبقات ناصرى 1 / 227