مرويان و كابليان و ديگر اهل خراسان سكونت ميكردند ، و هر گروه رئيسى داشت . و همچنين قطيعه حكم بن يوسف بلخى قوماندان شرطه ( پوليس ) و قطيعهء تميم بادغيسى و قطيعه ابى عبيد معاويه بن برمك بلخى و منازل خالد بن برمك بلخى در بغداد بنام خراسانيان معروف و فرودگاه بازرگانان خراسانى بوده است . « 1 » در خراسان جايى بود از اعمال بخارا كه آن را وذار گفتندى ، و درين جا جامه‌هاى وذارى بافته شدى ، كه رنگ پكه داشتى ، و بقول مقدسى كه نام آن را از مشاهير بغداد شنيده بود ، آن را ديباى خراسانى ميگفتند ، كه در بغداد شهرت داشت . « 2 » بعد از بناى بغداد كه پايتخت عباسيان شد ، تجارت خراسان با آن شهر جريان داشت و بازرگانان ياقوت و الماس را از بلاد هند ، و روغن‌هاى معطر و ابريشم و جادرهاى ابريشمين و طبق‌هاى چوبى را از نشاپور و جامه‌ها را از بلخ و كاغذ و نوشادر و مشك و پوستين‌هاى سمور و سنجاب و روباه را از ماوراء النهر و فرشها و چاى نمازها و جامه‌هاى پشمى را از بخارا ، و مشك و كافور و عود را از چين ، و برده‌گان سپيد اندام را از ماوراء النهر و سمرقند و خراسان ( كه قيمت آن تا پنج هزار دينار فى نفر ميرسيد ) به بغداد مىبردند ، و راه برى تجارت از خراسان به هند و تركستان و تبت و بلاد چين ميگذشت . « 3 » ديگر از مراكز بازرگانى عرب بصره بود ، كه فرودگاه كالاى تجارتى دنياى آن روز شمرده مىشد ، و آن را دروازهء بغداد گفتندى ، كه از راه بحر و بر در ان تجارت شدى ، و قوافل بازرگانى از ممالك شرقى ( عراق و خراسان تا چين ) بدان شهر رسيدى . « 4 » بقول يعقوبى بصره در انوقت شهرت جهانى داشت و مركز عمدهء تجارت و كالاى بازرگانى بود « 5 » ، كه تجارت خراسان نيز با اين شهر عربى از راه

--> ( 1 ) - كتاب البلدان يعقوبى 8 ببعد ( 2 ) - احسن التقاسيم 324 ( 3 ) - تاريخ تمدن اسلامى 5 / 38 ببعد ( 4 ) - تاريخ الاسلام السياسى 2 / 250 بحوالت كتاب التبصر بالتجاره و مقدمه سيد حسن حسنى 2 ( 5 ) - البلدان 80