حكمران عربى در بلخ تقديم داشته بود ، كه درين هدايا برخى از مصنوعات زرگرى هرات هم بود بدين تفصيل : نمونهء دو كاخ از زر و سيم ، و ابريق‌هاى طلا و نقره و كرهء طلايى و كاسه‌هاى طلا و سيم كه تمام اين امتعهء زرين و سيمين صحن خانهء حكمران عربى را پر كرده بود « 1 » . در نمونه‌هاى فلزكارى دورهء اسلامى خراسان ، ظروف و ابريقهاى برنزى موجود است ، كه تزئين اين ظروف ، برجسته و يا قلمزده بوده و با قطعات مس قرمز مرصع شده است . و اغلب اينها در موزهء هرميتاج لينن گراد است . يكى از انها كه درخت انار و برگ نخل كم برجسته روى آن نقش و با مس مرصع شده ، در گالرى و الترز WAL TERS در بالتيمور موجود است . اين اشياء كه تاريخ ساخت آن را ميتوان قرن هشتم ميلادى دانست ، قديمترين نمونهء مكتب مرصع كارى خراسان در اوايل دورهء اسلاميست . « 2 » كاغذسازى : صنعت كاغذسازى در سالهاى قبل از ميلاد مسيح در چين رواج داشت ، و از انجا به بلاد شمالى مجراى آمو نفوذ كرده ، و كارخانهاى كاغذسازى در ماوراء النهر بنا يافته بود . و مسلمانان اين صنعت را از مردم سمرقند ياد گرفتند ، ولى به نشر و توسيع آن همت نگماشتند . گويند كه در سنه 751 م 134 ه برخى از اسيران چينى كه كاغذ را از كتان و الياف بوتهء بنگ و قنب ( كنف ) مىساختند به بلاد اسلامى آورده شدند ، « 3 » و مسلمانان صنعت كاغذسازى را ازيشان فراگرفتند ، و شايد كلمه كاغذ هم اصلا چينى بوده و از راه فارسى به عربى آمده باشد . و اولين كسى كه اين صنعت را از خراسان به عراق و بغداد برد ، فضل بن يحيى برمكيست كه در سنه 794 م 178 ه

--> ( 1 ) - طبرى 4 / 465 ( 2 ) - راهنماى صنايع اسلامى از ديماند ترجمه فارسى 137 طبع تهران 1336 ش ( 3 ) - دكتور هتى در تاريخ عرب 2 / 503 طبع قاهره 1961 م بحوالت تركستان بار تولد 236